Hype rond kidnap niet per se gunstig

De vermissing van het Engelse meisje Madeleine McCann gaat gepaard met een storm aan media-aandacht.

Dat kan averechts werken.

Op 3 mei verdween het toen 3-jarige Engelse meisje Madeleine McCann. Het meisje werd ontvoerd uit een vakantieappartement aan de Portugese Algarve, waar ze met een broertje en zusje sliep terwijl haar ouders vlakbij uit eten waren. De politie vermoedt dat het meisje is meegenomen door drie mensen in een wit busje en dat het gezin al dagen werd gevolgd.

De ontvoering heeft in Engeland geleid tot een storm aan media-aandacht. De Britse tabloids staan dagelijks vol met ontwikkelingen in de kidnapzaak. De Portugese stervoetballer van Manchester United, Cristiano Ronaldo, riep op tv iedereen met informatie op zich te melden. Zijn ploeggenoot Wayne Rooney, en andere beroemdheden als Harry Potter-schrijfster J.K. Rowling hebben samen omgerekend 3,8 miljoen euro ingelegd waarmee de gever van de gouden tip zal worden beloond. Een site opgericht om Madeleine te vinden, findmadeleine.com, had binnen een aantal dagen meer dan 50 miljoen hits.

Wat is het effect van die overweldigende aandacht? Media-aandacht kan effectief bijdragen tot het vinden van de vermiste persoon. Maar de andere kant van de medaille is dat de aandacht een berg goedbedoelde tips voortbrengt die voornamelijk leiden tot valse hoop. Daarnaast hebben media uiteraard een commercieel belang om een vermissingszaak spectaculair in beeld te brengen. Deze opgeklopte aandacht kan leiden tot overkill: mensen zien een foto zo vaak dat ze hun interesse verliezen.

Zover komt het meestal niet. Veel vermissingszaken halen überhaupt nooit de media omdat ze niet ‘sexy’ genoeg zijn. Een man van middelbare leeftijd of een dakloze die wordt vermist is minder mediageniek dan een kind of een mooie jonge vrouw.

Ook de hoge beloning voor de gouden tip heeft geen onverdeeld positief effect. Als maar één iemand weet waar de vermiste zich bevindt, dan helpt een beloning waarschijnlijk niet. Pas zodra die persoon gaat praten met mensen in zijn omgeving of zodra er meerdere betrokkenen bij de zaak zijn, neemt de kans toe dat het tipgeld positief werkt. Hoe dan ook, in de zaak van het verdwenen Amerikaanse meisje Natalee Holloway is er ook een hoog bedrag aan tipgeld uitgeloofd. Die beloning heeft echter, bijna twee jaar na haar verdwijning op Aruba, tot dusver alleen tot ‘valse tips’ geleid.

Elke vermissing is natuurlijk schrijnend. Maar schrijnend is ook, dat de ene zaak veel meer aandacht krijgt dan de andere. Uiteraard valt te hopen dat Madeleine zo snel mogelijk wordt gevonden en dat alle aandacht de afwikkeling van de zaak blijkt te hebben bespoedigd. Want hoeveel nadelen er ook kleven aan media-aandacht en het uitloven van tipgeld, ze zijn nog altijd voordeliger dan een volledig gebrek aan aandacht voor een vermist persoon. Daarom zouden alle achterblijvers over dezelfde middelen moeten kunnen beschikken om hun dierbare weer in hun armen te kunnen sluiten.

Marjolein Bosch is hoofd Hulplijn Vermiste Personen van het Nederlandse Rode Kruis.

Meer over Madeleine McCann op findmadeleine.com