Poolse klusjesman is welkom in Ierland

In Ierland zijn morgen verkiezingen. De massale immigratie van Oost-Europees personeel is daarbij geen twistpunt. De economie vaart wel bij de goedkope krachten.

Poolse werkzoekenden staan in de rij voor een banenmarkt in Warschau, die speciaal gericht is op de arbeidsmarkt in Ierland. Foto AP Polish job-seekers line up to enter a job fair where they hope to find work in Ireland, in Warsaw, Poland, Thurday Aug. 17, 2006. Irish construction companies sought engineers, project managers, carpenters and many other kinds of technical workers at the two-day fair. It attracted great interest from Poles, many of whom are drawn by the dream of earning salaries many times higher as what they could make in Poland. (AP Photo/Czarek Sokolowski) Associated Press

Elke zondagavond zit de St Augustine-kerk in het centrum van Cork tjokvol. Niet met Ieren, die tegenwoordig andere liefhebberijen hebben, maar met Polen. Bij duizenden zijn ze naar de welvarende stad aan de Zuid-Ierse kust getrokken, op zoek naar werk. Een jonge priester preekt met overgave, in het Pools, de gemeente zingt met niet minder geestdrift.

„Ik ben heel gelukkig in Ierland”, zegt Michal (29), een man met een scherp gezicht en een regenjack aan. Hij komt uit Gdansk en heeft een goede baan als weg- en waterbouwkundig ingenieur bij een firma in Cork. „Ik verdien hier vier tot vijf keer zo veel als in Polen. De Ieren zijn bovendien aardiger, misschien omdat ze het geld hebben om dingen te doen die ze leuk vinden”, lacht hij.

De liefde komt van twee kanten. „Ik vind het prima dat er zoveel Polen naar Cork komen”, zegt de jonge accountant James Nealon, die in een pub met vrienden een glas Guinness drinkt. „Het is goed voor de stad nieuw bloed te krijgen en de immigranten doen nuttig werk. Ik ken niemand in mijn kennissenkring die tegen hun komst is.”

De opvang van al die buitenlanders in de provinciestad Cork is tot dusverre opmerkelijk soepel verlopen. „Nergens blijkt dat beter uit dan uit de campagne voor de parlementsverkiezingen van morgen”, zegt Piaras MacÉinrí, migratiedeskundige van de Universiteit van Cork. „De massale aanwezigheid van de buitenlanders is gedurende de hele campagne geen enkel punt van discussie geweest.” De partijen hebben de afgelopen weken daarentegen vooral aandacht besteed aan onderwerpen als onderwijs en gezondheidszorg.

Die volstrekte rust is naar West-Europese maatstaven opmerkelijk. Zo’n 10 procent van de huidige Ierse bevolking van vier miljoen zielen is in het buitenland geboren en 10 procent van de arbeidskrachten komt uit het buitenland. Dat er nauwelijks een wanklank valt te beluisteren heeft te maken met het feit dat de veelal Oost-Europese arbeidsmigranten de Ieren niet in de weg zitten.

De enorme opbloei van de Ierse economie heeft geresulteerd in een wonderbaarlijke vermenigvuldiging van het aantal banen. Het aantal arbeidsplaatsen verdubbelde tussen 1986 en 2006 tot ruim twee miljoen. Het werkloosheidspercentage staat ondanks de toestroom van tweehonderdduizend buitenlanders op een bescheiden 4,5 procent.

De Polen, die de overgrote meerderheid vormen, doen dikwijls werk waarvoor de Ieren zelf hun neus ophalen. „Als wij in één klap allemaal onze biezen zouden pakken, zou de Ierse economie instorten”, zegt Radek Stanic (34). Hij verpakt computeronderdelen in een fabriek, die overigens binnenkort naar Slowakije verhuist. Het is saai werk en hij zou liever zijn eigenlijke beroep, geluidstechnicus, uitoefenen. Maar hij klaagt niet.

Sommige Ieren vinden het logisch dat de buitenlanders gastvrij worden ontvangen. Zochten de Ieren zelf immers niet eeuwenlang elders werk, toen hun land nog het armenhuis van Europa was? „Laat de buitenlanders maar komen”, zegt Gerard Stanton, een opgewekte man van een jaar of veertig die zelf op het ogenblik zonder werk zit. „Ik heb vroeger ook in het buitenland werk gezocht.” Stanton woont in een nogal vervallen voormalige arbeiderswijk, die nu geheel multicultureel is geworden. Niet alleen bivakkeren er veel Oost-Europeanen, ook Afrikanen zijn hier neergestreken.

Niet tot ieders vreugde. Stantons buurvrouw Mary, een bejaarde dame met geblondeerd haar, mengt zich in het gesprek. Zoals meer oudere mensen heeft ze moeite met het nieuwe Ierland en verlangt ze terug naar de oude vertrouwde toestand van Ieren onder elkaar. Wat haar betreft wordt de komst van de buitenlanders onmiddellijk stopgezet. „Je kunt tegenwoordig je deur niet meer openlaten, of er wordt van alles gestolen. Je ziet nu overal Roemeense zigeuners langs de weg bedelen. Het is een schande.”

Er zijn de laatste maanden vaker tekenen van sluimerend onbehagen over de buitenlanders. Vorige maand demonstreerden ruim honderd Ierse metselaars, stukadoors en andere vaklieden uit de bouw voor het stadhuis van Cork. Ze waren boos omdat sommige werkgevers minder dan het minimumlonen betalen aan Oost-Europese arbeiders. Dat maakt het moeilijker voor hen om werk te vinden. Ook in andere sectoren speelt dit probleem. „Ik krijg hier ten minste een dozijn gevallen per week van buitenlanders die minder krijgen dan waarop ze recht hebben”, zegt Fiona Casey, medewerkster van een vakbondscentrum voor werklozen in Cork.

De Oost-Europese arbeidsmigranten zijn echter doorgaans beter af dan de asielzoekers, die Ierland de laatste jaren ook in aanzienlijke aantallen heeft opgenomen. Vooral onder zwarte Afrikanen is de werkloosheid vaak hoog. „Het is niet de aard van de Ieren het openlijk te zeggen, maar vaak speelt racisme daarbij een rol”, zegt Gertrud Cotter, directeur van Nasc, een organisatie die zich om immigranten bekommert.

Het lijkt slechts een kwestie van tijd voor zich meer wrijving tussen de Ieren en de buitenlanders gaat voordoen. Volgens MacÉinrí verzuimt de Ierse regering nu ten onrechte de integratie van buitenlanders te bevorderen. Vooral in het onderwijs voorziet hij problemen. De scholen worden nog grotendeels gedreven door de katholieke kerk. „Nu er zoveel andersdenkenden in het land zijn, moet dat veranderen”, aldus MacÉinrí. „Laatst weigerde een school een kind omdat het niet gedoopt was. Dat is niet meer van deze tijd.”

Vooral als de economie stagneert, voorzien velen problemen. Dan zou de massale aanwezigheid van buitenlanders door veel Ieren plotseling wel als een probleem kunnen worden gezien. „Dan zou Ierland wel eens erg racistisch kunnen worden”, waarschuwt Brian Moore, directeur van het vakbondscentrum voor werklozen.