Hof EU: vakbondsactie mag vrije vestiging niet beperken

Vakbonden mogen actie voeren om dienstverleners uit andere EU-landen te dwingen cao’s na te leven. Maar ze mogen zulke bedrijven niet beletten hun diensten op rechtmatige wijze vanuit een ander EU-land te verrichten.

Dat concluderen twee advocaten-generaal bij het Europees Hof van Justitie in rechtszaken over twee arbeidsconflicten in Scandinavië. Hun conclusies gelden als advies aan het Hof, dat later dit jaar een definitief oordeel velt.

De afloop wordt zowel door EU-regeringen, als door werkgeversorganisaties en vakbonden van groot belang geacht voor de arbeidsverhoudingen in Europa.

De eerste zaak betreft een conflict tussen het bouwbedrijf Laval uit Letland en twee Zweedse bonden van bouwvakkers. Laval verwierf in 2004 de opdracht voor de bouw van een school in Zweden en stelde daarvoor werknemers uit Letland beschikbaar aan zijn Zweedse dochterfirma.

Maar Laval bereikte met de Zweedse bonden geen akkoord over het loon van de Letten. De bonden legden de schoolbouw plat, de Laval-dochter ging failliet en Laval schakelde de rechter in. Die legde de kwestie voor aan het Luxemburgse Hof: betrof het een gerechtvaardigde vakbondsactie, of een inbreuk op het vrije dienstenverkeer in Europa?

Advocaat-generaal Mengozzi concludeert dat het bonden vrij staat actie te voeren om een bepaald loon af te dwingen. Hun acties moeten wel „het algemeen belang, zoals de bescherming van de werknemers en de bestrijding van sociale dumping” dienen en redelijk zijn. Het is aan de nationale rechter om dit te beoordelen.

De tweede zaak draait om een conflict tussen de Finse veerbootexploitant Viking en de Finse vakbond van zeelieden en de internationale vakbondsfederatie ITF.

Viking probeerde eind 2003 een verlieslijdende veerpont tussen Helsinki (Finland) en Tallinn (Estland) „om te vlaggen” van Finland naar Estland om zo een goedkopere Estse bemanning in dienst te kunnen nemen.

De bonden eisten dat de Finse bemanning in dienst zou blijven onder de Finse arbeidsvoorwaarden. De zeerechter oordeelde hun acties in strijd met Vikings recht op vrijheid van vestiging. In hoger beroep belandde de zaak bij het Hof in Luxemburg.

Advocaat-generaal Poiares Maduro schaart zich achter de zeerechter: de bonden mogen actievoeren, maar bedrijven niet verhinderen uit te wijken naar een ander land om hun diensten van daaruit aan te bieden.