Europa kapittelt Nederlands kabinet

In de discussie over de Europese Grondwet stelt Nederland te veel eisen, zeggen andere Europese landen. Binnen Nederland wordt het kabinet beschuldigd van „verstoppertje spelen”.

Van steeds meer kanten komt het Nederlandse kabinet onder vuur te liggen over de manier waarop het de impasse rond de Europese Grondwet probeert te doorbreken. Terwijl in Staatsburg het Europees Parlement vanochtend de messen sleep om premier Balkenende aan de tand te voelen over de Nederlandse bezwaren, werd in Den Haag staatssecretaris Timmermans (Europese Zaken, PvdA) overladen met kritiek.

SP, VVD en GroenLinks beschuldigden vanochtend de Nederlandse regering ervan, verstoppertje te spelen ten aanzien van de Nederlandse onderhandelingsinzet in Europa. Het Kamerdebat van vanochtend vond plaats op grond van een brief van de regering waarin inhoudelijk weinig gezegd werd over die inzet. Er werd wel zorg in uitgesproken over het hoge tempo waarin EU-voorzitter Duitsland nog dit jaar een nieuw Europees Verdrag aanvaard wil hebben. Duitsland houdt er een intergouvernementele conferentie (IGC) over. „Inhoud gaat boven het tijdpad”, heette het in de kabinetsbrief bezorgd. Voor omstreden onderwerpen dient „voldoende tijd en ruimte op de agenda van de IGC worden vrijgemaakt”.

Naar aanleiding van een bericht in nrc.next van vandaag, dat onder diplomaten in Brussel een lijstje met acht concrete Nederlandse verlangens circuleerde (zie inzet), zal staatssecretaris Timmermans zich genoodzaakt, deze „gespreksnotities” van minister Verhagen in een gesprek met diplomaten eerder deze maand, naar de Kamer te sturen. Voor het eerst ontving het parlement daarmee een exact overzicht van de Nederlandse onderhandelingsinzet.

De Kamer was vanochtend in meerderheid tevreden over de plotselinge mededeelzaamheid van de regering over de onderhandelingsinzet – al waarschuwden coalitiepartijen CDA en PvdA dat de regering wel in de komende maanden voldoende onderhandelingsruimte dient te worden geboden.

In Europese hoofdsteden groeit de kritiek op Nederland. Er worden zoveel eisen gesteld dat het zich in een onmogelijke positie manoeuvreert, zo wordt opgemerkt. De Italiaanse premier Prodi symboliseerde dit gevoelen met zijn waarschuwing dat binnen de EU maar een voorhoede van welwillende landen gevormd moet worden als bepaalde landen zich blijven verzetten tegen verdere integratie. Daarbij doelde hij op Nederland.

De achtpuntenlijst heeft onder diplomaten al tot bezorgde reacties geleid. Aanvankelijk bestond de overtuiging dat Nederland zich vooral druk maakte over uiterlijkheden van de Grondwet. Maar het eisenpakket gaat veel verder en raakt ook zeer elementaire onderdelen van de Grondwet, zoals de bestuursstructuur. Die zou zo veel mogelijk overeind moeten blijven, volgens Nederland. Maar Prodi wees er gisteren op dat juist de ingewikkelde structuur van de Unie er mede oorzaak van is dat burgers zich niet betrokken voelen bij de Unie.

Duitsland heeft onoverkomelijke bezwaren tegen het Nederlandse voorstel om het nationale parlement beslissende invloed te geven op Europese wetgeving. Daarmee zou en nieuwe bestuurslaag worden gecreëerd, vreest Berlijn, dat ook zeer gekant is tegen de Nederlandse wens om nationale parlementen rode en gele kaarten te laten uitdelen.

In Duitse regeringskringen wordt Nederland inmiddels aangemerkt als hét land dat een oplossing van de kwestie van de Grondwetskwestie in de weg staat. In de benadering van de nieuwe Franse president Sarkozy heeft Berlijn echter alle vertrouwen.