Boksen tegen de wind in debat Verantwoordingsdag

Minister Bos (Financiën, PvdA) vertegenwoordigde in zijn eentje het kabinet bij het debat over het gevoerde kabinets-beleid. De oppositie was not amused. „Wat een waardeloos debat. Ik sta hier echt te balen.”

Het debat in de Tweede Kamer over de verantwoording van het overheidsbeleid is gisteravond in onmacht en ergernis geëindigd. Gedesillusioneerde Kamerleden maakten duidelijk geen behoefte te hebben aan een voortzetting van het debat met minister Bos (Financiën, PvdA), die als enige het kabinet vertegenwoordigde.

„Wat een waardeloos debat!” riep D66-fractieleider Pechtold. Kamerlid Irrgang (SP) sprak van „frustratie”. Rutte (VVD) zei dat sprake was van een „rommelig debat” dat in deze vorm „geen zin” had. Vendrik (GroenLinks) vond dat de Kamer zich urenlang met „geouwehoer” had beziggehouden.

Het Verantwoordingsdebat ging over het Financieel Jaarverslag 2006 en het rapport Rijk verantwoord 2006 . Hierin worden de rechtmatigheid van de overheidsuitgaven en de doelmatigheid van het overheidsbeleid getoetst. Hoewel over het geheel genomen de rechtmatigheid op een hoog niveau is en de bedrijfsvoering van de ministeries voldoende is, zijn er enkele hardnekkige problemen, mislukte projecten en talloze grote en kleine onvolkomenheden.

Gisterochtend, enkele uren voordat het debat begon, liet premier Balkenende tot grote ergernis van een deel van de Kamer weten niet bij het debat aanwezig te zijn. „Bos is een passende vertegenwoordiging”, zei Balkenendes woordvoerder gisteren. Het CDA en de ChristenUnie blokkeerden, gesteund door de SP en PVV, de wens van VVD, PvdA, D66, GroenLinks, SGP en Partij voor de Dieren om Balkenende toch bij het debat aanwezig te laten zijn.

Bos moest derhalve eenzaam de resultaten van het beleid van het vorige kabinet verdedigen, waartegen hij als oppositieleider te hoop was gelopen. In het Financieel Jaarverslag had hij al geschreven deze verantwoording „sober en beknopt” te zullen houden.

Aanvankelijk probeerde Bos nog een luchtige toon aan te slaan door „verantwoording” af te leggen voor het feit dat hij met een stropdas in de Kamer verscheen. Die had hij zojuist van de voorzitter van de senaat cadeau gekregen.

Gaande het debat bleek dat Bos geen oordeel wilde geven over de resultaten van het beleid van Balkenende II en III. Gedetailleerde vragen van Kamerleden over tekortkomingen in de bedrijfsvoering of geldverspilling door departementen verwees hij door naar andere ministers. Dit leidde tot groeiende ergernis van oppositiewoordvoerders. Aldus kreeg het debat het karakter van een bokspartij tegen de wind.

VVD-leider Rutte haalde uit naar het CDA dat zijns inziens de hervormingen van de vorige coalitie heeft opgeofferd. Ook zocht hij de confrontatie met Bos over de financiële en sociaal-economische uitgangspunten van het kabinet. Hij hekelde de lastenverzwaring, het loslaten van het begrotingsbeleid en de versoepeling van sociale regelingen, waardoor de krapte op de arbeidsmarkt versterkt zou worden. „Het kabinet krijgt een fraaie erfenis mee, daar moeten alle ministers zuinig mee zijn.”

Bos pareerde deze aanval met verwijzingen naar de keuzes die de nieuwe coalitie heeft gemaakt. Maar concrete invulling van het kabinetsbeleid hield hij af. Na de ‘honderd-dagensessie’ komt de uitwerking half juni in het Beleidsprogramma en daarna in de Miljoenennota 2008 die op Prinsjesdag verschijnt.

Eén concrete uitspraak kwam er wel. Kamerlid Hamer (PvdA) eiste dat voor het eind van het jaar de slepende problemen met de uitbetaling van toeslagen voor zorg, wonen en kinderopvang door de Belastingdienst opgelost moeten zijn. Anders, dreigde ze, moeten staatssecretaris De Jager (Belastingen, CDA), de ministers Klink (Zorg, CDA) en Vogelaar (Wonen, PvdA) en staatssecretaris Bussemaker (kinderopvang, PvdA) vertrekken. Verwijzend naar een meerjarenplan om de problemen met de computers van de Belastingdienst op te lossen, stelde Bos een termijn van twee jaar voor.

Maar bij de meeste Kamerleden overheerste de irritatie. Aan het slot liet Pechtold (D66) zich krachtig uit: „Wat een waardeloos debat. Ik sta hier echt te balen. Uren en uren. Eerst een premier die niet komt opdagen. Dan een vicepremier die trots staat te vertellen dat hij nog een gratis das wil halen en die vervolgens niet wil ingaan op mijn concrete vragen over onder meer defensie, ICT en de zorg. Ik moet nu als een kleine jongen vragen of ik daar alsnog antwoord op mag krijgen. Ik vind het beschamend. Veel succes ermee!”

De Kamer zag af van de gebruikelijke tweede termijn van het debat en de vergadering werd vroegtijdig gesloten.