Maar mogen soms dus ook best gruwelijk zijn

Sommige lezers schrikken van een foto in de krant en zeggen hun abonnement op.

Maar soms kan een foto niet gruwelijk genoeg zijn.

Ferd, Wouter, Ton, Jan Willem en Elena hebben hun abonnement op nrc.next opgezegd wegens een foto van een krokodil met een mensenarm in zijn bek. Die foto stond afgelopen vrijdag op de voorpagina van deze krant. Hun argumenten waren: de foto heeft weinig nieuwswaarde; de foto helpt je niet bij je bewustwordingsproces; een kwaliteitskrant hoort dit niet te doen; ik zit niet op sensationele beelden te wachten; het is een bijdrage aan een emotieloze generatie.

We wilden een discussie beginnen over gruwelijke foto’s, of eigenlijk over foto’s van gruwelijke gebeurtenissen. Die opzet is dus geslaagd.

Het is echter opvallend dat de next-generatie soms zo verbouwereerd reageert, terwijl er op internet een hel aan beelden is te vinden. Op televisie zijn vaak vreselijke gebeurtenissen te zien. En de computerspelletjes die kinderen en volwassenen spelen, zijn pas echt gruwelijk. Maar op internet kan je wegklikken, op tv wegzappen en een computerspelletje is toch niet echt. Zodra het wel echt is, mag het blijkbaar niet in de krant.

Ik zou als lezer boos worden als mijn krant het nalaat soms wat gruwelijks te laten zien. Soms, inderdaad, het woordje dat de pest is voor elke discussie. Want het gaat bij redacties vooral om de vraag: wanneer wel en wanneer geen gruwelijk foto’s? Tussen die gruwelijke foto’s op internet zijn ook nieuwsfoto’s te vinden: de Abu-Ghraibgevangenen in Irak, de moord op Pim Fortuyn en de moord op Theo van Gogh. Dat zijn de foto’s die bij onze generatie op het netvlies staan. Gruwelijke foto’s.

Die staan in een bredere context van maatschappelijke of politieke gebeurtenissen, ze zijn geen op zichzelfstaand incident. Logisch dus dat ze werden geplaatst?

Toch niet. NRC Handelsblad (nrc.next bestond toen nog niet) hield het lijk van Pim Fortuyn van de voorpagina en beperkte zich tot een foto van ambulances die het Mediapark in Hilversum verlaten. Dat hielp niet, want de Nederlander die het nieuws volgt, kent de beelden van de dode Fortuyn. Een mishandelde gevangene in Abu Ghraib kwam wel op de voorpagina. De foto van Van Gogh was weer een foto van een laken. Ook dat hielp niet: op mijn netvlies zie ik geen laken, maar een mes.

Moet je als krant een filter zijn? Bepalen wat een lezer wel of niet aankan? Eigenlijk bijna bevoogdend zijn? We plaatsen gruwelijke foto’s, want de krant publiceert geen fictie. Het zijn daadwerkelijk gebeurtenissen. Ze zijn niet bedacht door fotografen. Welcome to the real world.

Er gebeuren eenmaal dingen die zo erg zijn dat je je het niet kan voorstellen. Soms moet je daar de kijker bij helpen. De krant kan kiezen voor een esthetisch beeld: de bloemen op de plek waar van Van Gogh is vermoord. Het niet plaatsen van gruwelijke foto’s helpt om de lezer te behouden. Maar het helpt ook om te shockeren: dan pas is er een verrassingseffect. Om te zorgen dat er weer wordt nagedacht over iets gruwelijks. Een goede nieuwsfoto kan me soms niet gruwelijk genoeg zijn. Jammer van Ferd, Wouter, Ton, Jan Willem en Elena.

Annelies Kuiper is fotoredacteur van nrc.next.