Ban de clusterbom ook uit Nederland

De oorlog tussen Hezbollah en Israël is al bijna een jaar voorbij, maar de bevolking in Libanon is zijn leven nog niet zeker. Niet-ontplofte clusterbommen maken nog dagelijks slachtoffers onder burgers.

Clusterbommen worden afgevuurd door vliegtuigen of door kanonnen vanaf de grond. Een clusterbom bevat veel kleinere bommetjes (submunitie). Daardoor wordt met een clusterbom in één keer een heel gebied aangevallen. De kleine bommetjes exploderen, zodra zij de grond raken. Maar niet allemaal, vaak blijven ze liggen zonder te exploderen.

In Lima praten deze week vijftig landen over de aanpak van clustermunitie in de wereld. Nederland nam in februari deel aan de bijeenkomst in Oslo over clustermunitie. Hoewel de Nederlandse regering zegt internationale initiatieven te steunen die het gebruik van clustermunitie aan banden legt, gaat Nederland desondanks door met het gebruik ervan. De Nederlandse regering vindt dat clusterwapens militaire behoeften dienen en dat het gebruik niet in strijd is met het humanitair oorlogsrecht. Maar een mogelijk legitiem gebruik gericht tegen militaire doelen buiten bevolkt gebied rechtvaardigt niet het behoud van onbetrouwbare soorten clustermunitie.

Hoewel het in theorie wellicht mogelijk is om clustermunitie in overeenstemming met de regels te gebruiken, geeft de praktijk een ander beeld. Bij alle huidige soorten clustermunitie bestaat het risico dat niet alle submunitie ontploft. Deze niet-ontplofte explosieven brengen gevaren met zich mee voor burgers, hulpverleners en vredestroepen. Die achtergebleven submunitie is instabiel en kan bij aanraking alsnog ontploffen. Grote stukken land blijven daardoor jarenlang onveilig. Vaak zijn kinderen het slachtoffer, doordat ze de kleurrijke submunitie aanzien voor speelgoed. Volgens Handicap International is 98 procent van de slachtoffers burger.

Het leed dat clustermunitie veroorzaakt is te vergelijken met anti-personeelsmijnen, waartegen tien jaar geleden het Verdrag van Ottawa werd aangenomen. Dat verdrag verbiedt die wapens wereldwijd. Veel landen zijn Nederland al voorgegaan in beleidswijzigingen ten aanzien van clustermunitie. Noorwegen en Oostenrijk hebben op nationaal niveau al een moratorium op clustermunitie ingesteld. In België is er een wet aangenomen die clustermunitie verbiedt. Nu Nederland nog.

Cees Breederveld is algemeen directeur van het Nederlandse Rode Kruis