Zachtmoedig en vasthoudend

In Marokko is gisteren Driss Benzekri overleden, zeventien jaar lang politiek gevangene, en sinds zijn vrijlating ijveraar voor de mensenrechten.

Driss Benzekri Foto AFP (FILES) A file photo taken 29 January 2007 in Rabat shows the president of the Moroccan Human Rights Consultative Council, Driss Benzekri, who died 20 May 2007 at the age of 57. Benzekri, who was an opponent of late King Hassan II, was asked by King Mohammed VI to turn the page of the 1960-1999 period in which grave human rights violations were committed. AFP PHOTO / ABDELHAK SENNA AFP

Driss Benzekri, de voorzitter van de koninklijke Marokkaanse adviescommissie voor de mensenrechten, is gisteren in een ziekenhuis in Rabat overleden. Hij werd 57. Benzekri, die als links activist zeventien jaar in de cel verbleef, was een van Marokko’s bekendste pleitbezorgers voor de mensenrechten die actief meewerkte aan de maatschappelijke veranderingen onder het regime van koning Mohammed VI.

Benzekri, afkomstig uit een eenvoudige Berberfamilie, kreeg in Marokko vooral bekendheid als de zachtmoedige, maar vasthoudend voorzitter van de koninklijke ‘waarheidscommissie’ die vanaf 2003 de staatsterreur, verdwijningen en moorden onderzocht die in Marokko tijdens de zogenaamde ‘Jaren van Lood’ (1960-1990) plaatsvonden. Onder zijn leiding werden 22.000 dossiers aangelegd die dienden als basis voor een schadevergoeding aan de slachtoffers van de staatsterreur onder koning Hassan II.

Als communistische studentenleider van 24 verdween Benzekri in 1974 in de cel. Hij werd pas in 1991 vrijgelaten. Hij verwierf faam om zijn moed en vasthoudendheid. Zelf wilde de breekbaar ogende Benzekri niet in wrok terug zien op zijn gevangenschap: „Je voelt de littekens, maar het is niet iets dat me van binnen uit wegvreet.” Benzekri ontwikkelde zich tijdens zijn gevangenschap tot specialist in Berberpoëzie en studeerde na zijn vrijlating in Essex af in internationaal recht.

Critici zagen Benzekri als het prototype van de voormalige linkse activist die zich door de bestuurskaste van koning Mohammed liet inlijven om het nieuwe regime een glans van openheid en verandering te verschaffen. Zijn aanhangers prezen echter zijn inzicht en zijn oprechte geloof in de mogelijkheid om Marokko te democratiseren. „Hij is moedig en eerlijk en zeker niet te manipuleren” ,aldus Abraham Serfaty, die ook jarenlang in de gevangenis zat.

Na zijn werk in de waarheidscommissie werd Benzekri voorzitter van de adviescommissie voor de mensenrechten. Hij was betrokken bij de voorbereiding van de bijeenkomsten die nu beogen om de banden met Marokkaanse emigranten te versterken. Benzekri toonde daarbij tot op het laatst een onvoorwaardelijk geloof in de mogelijk van een nieuw Marokko: „De staat is gewikkeld in een democratiseringsproces, waarvan de maatschappij doordrongen is. Dat is onze belangrijkste garantie voor verandering.”