Waar is de visie van het Rijk?

Bij Buitenhof zaten oud-minister Margreeth de Boer van destijds VROM en landschapsarchitect Adriaan Geuze. Ze hadden het, onder leiding van Peter van Ingen, over het Nederlandse landschap. Ineens is iedereen het erover eens dat het zo niet langer kan. Het land wordt te lelijk, de problemen worden te groot. Elke dag anderhalf uur in de file, „we doen alsof het een natuurverschijnsel is”, zei Geuze verbaasd, binnensteden die niet functioneren, steeds verdere stadsuitbreiding in het landelijk gebied, burgers die geen idee meer hebben wat platteland betekent – het gaat niet goed. De Boer en Geuze waren het roerend eens, zeiden voortdurend dingen die de ander „uit het hart gegrepen” waren en hoewel ze vanuit heel andere achtergronden keken, kwamen ze toch bij hetzelfde uit: er is geen visie. „Procedures zijn belangrijker geworden dan beleid”, zei Geuze. „De Nota Ruimte is armoedig”, zei De Boer. En dat het zo niet langer kon, vonden beiden. Geuze wilde een uitbreidingsstop van twee jaar, gewoon twee jaar geen extra bedrijventerreinen, wegen, stadsuitleg, maar eens goed kijken en nadenken. Mevrouw De Boer voelde er wel voor, omdat de ontwikkelingen „zó desastreus zijn voor ons leven” en zei: „Het zal moeten doordringen in de koppen van de parlementariërs” en in alle andere regeringskoppen ook.

Het hoeft niet per se zo ellendig als in het westen van het land, zei Geuze. Hij roemde de manier waarop de Friezen hun landschap tot hun aantrekkelijkste punt hebben weten te maken, met zeilwedstrijden en schaatstochten, terwijl in Zuid Holland, waar hij zelf woont, Staatsbosbeheer, de Vereniging Natuurmonumenten en het Zuid-Hollandse Landschap er niet in slagen het landschap te beschermen. De Boer wist wel hoe dat kwam: „In Zuid Holland zijn ze heel sterk marktgericht.” En dat leidt, zo bleek uit het hele gesprek, niet tot veel goeds.

Je had er nog wel veel meer over willen horen, want De Boer had het ook over een visie op het noorden en op het zuiden en op de Randstad, maar ze kreeg geen gelegenheid die eventuele visies toe te lichten. Geuze scheen echt nagedacht te hebben over de mobiliteitsproblemen, maar in welke richting hij dacht kwamen we helaas niet te weten.

Het onderwerp leeft enorm – in Het nieuwe lagerhuis was op zaterdagavond minister Jacqueline Cramer (Milieu) te gast, die door vooral presentator Lennart Booij, de man met de onbedwingbare aanwijsarm, krachtig werd ondervraagd over wat ze aan de verrommeling dacht te gaan doen. Ze ging grenzen stellen, zei ze.

In Buitenhof zat ook oud-Unilevertopman Antony Burgmans, die over zijn ervaringen in de levensmiddelenindustrie vertelde en ook nog even te spreken kwam over ABN Amro waarbij hij in de raad van commissarissen zit. Hij was niet heel enthousiast over hoe een en ander was gelopen, en vooral niet over hoe de grootste bank van Nederland wordt „weggescheurd”, zoals hij zei. En dat de politiek daar misschien toch een rol in had moeten spelen. Hij geloofde niet dat dit in veel andere landen had kunnen gebeuren. „Andere landen doen moeite om een belangrijk financieel centrum te versterken, wij lijken dat juist af te bouwen”, zei hij. Willen we dat? Is daar wel over nagedacht, is daar op regeringsniveau over gesproken? Burgmans wist zeker van niet. En ook hij vroeg om beleid, in plaats van een hulpeloze houding tegenover economische krachten.

Toch interessant. Die kreet uit de samenleving: regeer ons! Stel grenzen! Zeg wat we willen! Maar kop op. Vanaf vandaag gaan het kabinet beginnen met regeren.

Discussieer over deze column op www.nrc.nl/ogen