Roemenië steunt zijn geschorste president

De winst van de Roemeense president in het referendum wordt gezien als afstraffing van parlement en premier.

Nu liggen zijn vijanden onder vuur. „Aftreden!”

In grote meerderheid hebben de Roemenen zaterdag in een referendum hun steun betuigd aan president Traian Basescu, die een maand eerder door het parlement werd geschorst wegens het schenden van de grondwet.

Ruim 18 miljoen kiesgerechtigde Roemenen, waarvan twee miljoen in het buitenland wonen, kregen zaterdag het laatste woord. „Bent u het eens met de schorsing?” „Nee”, zei ruim driekwart (74,5 procent) van de kiezers. Ondanks de lage opkomst (44 procent) is het referendum geldig.

„Roemenië heeft gekozen voor stabiliteit”, zei Basescu, die na sluiting van de stembussen in het centrum van Boekarest met zijn aanhang de overwinning vierde. In de campagne voorafgaand aan het referendum noemde Basescu zijn politieke vijanden in regering en parlement „de economische maffia die mijn strijd tegen corruptie wil stopzetten”.

Basescu stuurt aan op het vertrek van premier Calin Tariceanu, zijn politieke tegenstander. „Aftreden”, scandeerde Basescu’s aanhang zaterdagnacht. Premier Tariceanu toonde zich weinig onder de indruk. „Met zo’n lage opkomst is dit voor Basescu geen echte overwinning”, reageerde de premier die zich niet uitliet over de politieke gevolgen van zijn verlies.

Sinds toetreding van Roemenië tot de Europese Unie op 1 januari woedt er een felle strijd tussen de president en de premier. Basescu verzet zich tegen het aarzelende anticorruptiebeleid van Tariceanu die, zegt Basescu, ‘zijn zakelijke vriendjes bevoordeelt’.

Tariceanu noemt Basescu een „machtswellusteling” die zich „op ongrondwettelijke wijze” met zijn beleid bemoeit.

Tariceanu gooide begin april hervormingsgezinde ministers als corruptiebestrijder Monica Macovei uit zijn kabinet en sloot een akkoord met de partij van ex-communisten. Op 19 april stemde het parlement in meerderheid voor schorsing van Basescu.

Waarnemers zien Basescu’s winst in het referendum als een afstraffing van parlement en premier. Extra pijnlijk voor premier Tariceanu is het feit dat een meerderheid (57 procent) van de aanhang van zijn eigen liberale partij de kant van Basescu koos.

„Tariceanu moet hiervoor de politieke prijs betalen”, zegt politiek analist Radu Florea. „Dat zou op zijn minst eervol zijn. Maar eervolle politici bestaan niet in Roemenië.”

Voor veel kiezers was hun stemgedrag vooral ingegeven door de angst voor mogelijk nieuwe presidentsverkiezingen. „Ik stem voor Basescu zodat ze het geld beter besteden dan aan weer een nieuwe campagne”, zegt een man voor een kieslokaal in Boekarest. „Wat ons nu overkomt, achttien jaar na 1989, is een grote teleurstelling”, zegt Lili Stoicescu, een gepensioneerde verpleegster. „Mijn stem voor Basescu is een stem tegen regering en parlement. Ik ben bang dat anders op deze puinhoop de ex-communisten zegevieren, en dat mag nooit meer gebeuren.”

Volgens analist Florea is de politieke onrust deels de schuld van Basescu. „Hij zal zich coöperatief moeten gaan opstellen. Want Roemenië kampt met enorme problemen.” Om radicale hervormingen door te voeren is volgens Florea een andere regering nodig. „Tariceanu redt het niet tot de zomer.”