Doe niet stoned eindexamen

Vandaag begint de tweede centrale eindexamenweek.

nrc.next geeft examentips: goed leren, bruin brood met kaas eten en niet blowen.

Herinneren gaat het best in de context van het leermoment – niet als je stoned in de klas zit. Foto Rien Zilvold terneuzen 28-12-2006 de afslag coffeeshop foto rien zilvold wiet;softdrugs Zilvold, Rien

Hoe kun je je mentaal het best voorbereiden op het eindexamen? Bij die vraag zullen de meeste mensen meteen denken aan examenstress. Gaap. Dat gedoe altijd over stress. Maar goed, daarover later meer.

Eerst het belangrijkste advies, en dat is natuurlijk: zorg dat je de examenstof beheerst. Dat is het beste wat je doen kunt, wat mentale voorbereiding betreft – leren. En goed tot je door laten dringen, voor en tijdens het examen, dat je (door al dat leren) veel weet.

Maar wat ik me al jaren afvraag: uit onderzoek blijkt dat je je dingen het best kunt herinneren in dezelfde context als je ze geleerd hebt. Hoever gaat dat? Als je nou bijvoorbeeld het hele jaar stoned in de les hebt gezeten, kun je dan ook het best stoned eindexamen doen?

„Nou...”, zegt Rob Topman, die jarenlang als studentenpsycholoog aan de Universiteit van Leiden heeft gewerkt en in de loop der tijd een uitgebreide verzameling studietips heeft aangelegd, „nou, blowen zeker niet. Als je het hele jaar héél veel hebt geblowd, heb je sowieso een probleem dat niet op te lossen is. Er zijn gewoon dingen die nóóit goed zijn voor een examenkandidaat.”

Er zijn ook dingen die nooit slecht zijn: goede nachtrust, gezond eten zoals bruin brood met kaas... „Er is zelfs ooit een onderzoekje gedaan”, grinnikt Topman, „waaruit bleek dat bruin brood met kaas voor je examen beter werkt dan het slikken van een licht rustgevend middeltje.”

Komen we toch weer op examenstress. Als je daar inderdaad last van hebt, wat doe je er dan tegen?

Topman is op zich niet tegen licht rustgevende middeltjes. Maar hij is wel tegen het idee dat je niet goed zou kunnen presteren als je nerveus bent. „Examenstress is normaal. En mensen kunnen met gierende arousal prima functioneren. Er is ooit onderzoek gedaan bij astronauten. Die hadden stresshormoonwaarden waar normale mensen uit elkaar van zouden spatten, maar ze konden hun werk gewoon goed doen. Alleen als je over stress gaat píekeren, schaadt dat je prestaties. Je kunt maar één gedachte tegelijk denken.”

En het is niet handig als dat de gedachte ‘ik kan het niet’ is. „Dat denken vooral meisjes. Die zijn ijzersterk in zichzelf onderschatten.”

Eén van Topmans beste tips voor eindexamenkandidaten: je minder op jezelf richten en meer op het examen – en daar dan realistisch over nadenken. „Je hebt er tenslotte al het hele jaar aan gewerkt. Maar in de voorbereiding gaat het soms ook mis: sommige mensen durven niet te beseffen dat het op een gegeven moment goed genoeg is. Die blijven leren.” Zelfs daarmee kun je op een gegeven moment beter stoppen.

En nog een tip voor de ouders: „Niet de hele tijd vragen stellen: ‘ben je erg nerveus?’ Daarmee máák je een examenkandidaat alleen maar nerveus. En die examenstress, daar moeten we nou eindelijk eens over ophouden. Examen doen is gewoon spannend.”

Voor meer eindexamentips: http://.studietips.leidenuniv.nl/eindexamen.htmKlachten, herinneringen en stress op weblogs.nrc.nl/weblog/eindexamen