Adopteer een parkiet

De sprong over het water van de getergde gorilla Bokito, zaterdag in diergaarde Blijdorp, heeft behalve voor zwaargewonden ook voor vragen gezorgd. Zoals vaker is er een incident voor nodig om ze te stellen. Heeft de Rotterdamse dierentuin verantwoordelijk en zorgvuldig gehandeld door een gorilla in de open lucht tentoon te stellen die een geschiedenis heeft van uitbreken in zijn vorige verblijf in Berlijn?

Op de dag na het incident zijn de kenners verbaasd – maar hadden zij het ook kunnen of wellicht moeten voorzien? Het betrof immers een gorilla die door mensen is opgevoed. Er was bekend dat het dier anders reageert op mensen dan dieren die uit het wild afkomstig zijn. Eerder nam het onneembaar geachte barrières. Het inzicht nu is dat het dier mogelijk niet geschikt is voor direct contact met dierentuinbezoekers. Die conclusie had ook na de eerdere uitbraken in Berlijn getrokken kunnen worden. De aansprakelijkheid van de dierentuin kan hier niet onder de standaardvoorwaarde ‘bezoek op eigen risico’ worden weggemoffeld.

Heeft de dierentuin jegens de gorilla zelf verantwoordelijk en zorgvuldig gehandeld? Dieren moeten ook tegen het publiek worden beschermd – daartoe moet de dierentuin toezicht houden. De trend om wilde dieren in de open lucht in quasi-natuurlijk decor tentoon te stellen brengt risico’s voor het dier mee. Kennelijk werd het dier geplaagd door kinderen die steentjes gooiden. Het slachtoffer van de aanval zocht bovendien zelf actieve toenadering tot het dier door zeer vaak de dierentuin te bezoeken. Met het dier probeerde zij via oogcontact en gebaren contact te leggen.

Dat is misschien ongewoon menselijk gedrag, maar niet ongebruikelijk. Zo gaan mensen immers met huisdieren om. Daaraan geven de zeven miljoen huishoudens in Nederland jaarlijks gemiddeld 208 euro uit. Maar een dierentuin is geen kinderboerderij voor mensen met knuffelbehoefte. Daarvoor zijn andere oplossingen: adopteer een parkiet, neem een kat of hond. Geen jaarabonnement op Blijdorp. Een dierentuin die gevaarlijke dieren met gedragsstoornissen in de open lucht tentoonstelt aan publiek dat ook gestoord gedrag kan vertonen, brengt twee onzekere factoren samen. Vrijdag ontvluchtten duizenden dagjesmensen in levensgevaar en totale paniek een park waarin zich een nachtmerrie ontvouwde.

Het is geen nieuws, maar in een dierentuin horen dieren te worden beveiligd tegen bezoekers en vice versa. Daar is afstand voor nodig, tralies en schrikdraad. En personeel dat dieren beschermt tegen mensen. Dierentuinen bestaan omdat ze soorten in stand houden, wetenschap bedrijven, de natuur beschermen en het publiek voorlichten. Daarnaast is een dierentuin natuurlijk een attractie, waar het publiek welkom is. Binnen grenzen en onder toezicht. Er zijn nu eenmaal bezoekers die niet dicht bij dieren kunnen worden toegelaten. De ‘natuurlijke omgeving’ die in dierentuinen wordt gecreëerd, kan buitenissig gedrag uitlokken. Het is een illusie met gevaarlijke kanten.

Rectificatie / Gerectificeerd

Het hoofdartikel Adopteer een parkiet stelt dat er zwaargewonden vielen bij de ontsnapping van de gorilla Bokito, zaterdag in Diergaarde Blijdorp. Het voorval gebeurde op vrijdag, en er viel een zwaargewonde.