Klappertanden in zee

Clownsvissen communiceren onderling door te klappertanden. Sinds 1930 is al bekend dat de kleurrijke visjes die in tropisch water tussen anemonen leven geluiden maken als zij elkaar het hof maken of als zij concurrenten verjagen. Maar hoe zij die tsjirpjes en plopjes voortbrengen, was niet bekend.

Belgische en Amerikaanse onderzoekers hebben nu ontdekt dat de zwarte anemoonvis (Amphiprion clarkii) dat heel anders doet dan andere ‘zingende vissen’ die raspen of trommelen met hun zwemblaas. Uit met hoge snelheid gemaakte filmopnamen blijkt dat de clownsvis de onderkaak met kracht op de bovenkaak laat klappen. De beweging die dat in gang zet, lijkt in eerste instantie op de zuig-hapbeweging van veel andere vissen, maar zet zich verder door, waardoor de bek zich met een klap sluit.

In de vissenkop blijkt een verborgen ‘elastiek’ te zitten, een stuk bindweefsel dat een botje in de bovenkaak verbindt met het tongbeen. Anemoonvissen waarbij dit elastiek aan beide zijden was verwijderd maakten geen geluid meer.

De onderzoekers merken op dat de 27 bekende Amphiprion-soorten allemaal verschillende geluiden voortbrengen, terwijl ook de vorm van hun tanden anders is. Mogelijk zingt elke anemoonvis letterlijk zoals hij gebekt is. (SV)