‘Het Schalke-gevoel is een geloof, een religie’

Honderdduizend Schalke-supporters hopen vandaag op een wonder. Toch niet weer geen landstitel ? Maar ze zullen blijven zingen, de fans van de populairste club van Duitsland.

Uit heel Duitsland en zelfs van over de de landsgrenzen komen de duizenden fans van Schalke 04 vandaag naar Gelsenkirchen om schouder aan schouder te hopen op een wonder. Met ruim 60.000 supporters is de Veltins-Arena al weken uitverkocht voor het slotduel in de Bundesliga tegen Arminia Bielefeld. Op de Theaterplatz zullen nog eens 60.000 of meer supporters op een groot televisiescherm de wedstrijd volgen. Allemaal biddend, smekend en zingend in de hoop dat Schalke alsnog de landstitel verovert en niet koploper VfB Stuttgart .

Het zou een wonder zijn, mocht Schalke alsnog de twee punten achterstand op Stuttgart ongedaan maken en daardoor voor het eerst sinds 49 jaar kampioen worden. Maar wie een fan is van de populairste club van Duitsland gelooft in wonderen. Wanneer succes uitblijft zal het verdriet groot zijn. Misschien niet zo groot als vorige week toen Schalke door een 2-0 nederlaag tegen aartsrivaal Borussia Dortmund de koppositie aan Stuttgart verspeelde; 18.000 meegereisde Schalke-fans treurden in het stadion van Dortmund, een groot deel huilde.

In het stadion van Schalke, waar het duel op grote schermen te volgen was, deelden 75.000 andere supporters in het verdriet. Beelden van huilende mannen en vrouwen in het blau weiss waren te zien in de Duitse tv-journaals. Alle kranten brachten fotoreportages van treurende fans. Zelden in de geschiedenis van de Bundesliga is zoveel verdriet vertoond als vorige week zaterdag in Dortmund en Gelsenkirchen.

Blau und Weiss ein Leben lang, zongen ze niettemin, loyaal als ze zijn aan hun club. Want trouw zullen ze altijd blijven. Zoals na de teleurstelling in 2001, toen op de slotdag van de Bundesliga Bayern München in Hamburg tegen HSV in blessuretijd scoorde en daardoor het al ruim een minuut uitgespeelde Schalke alsnog de titel ontnam. En zoals na 2005 toen Schalke de koppositie in de slotfase weer aan Bayern verspeelde. In die jaren verdiende Schalke de titel Der Meister der Herzen, maar sinds afgelopen zaterdag wordt Schalke Der Meister der Schmerzen genoemd.

Schalke is niet zomaar een voetbalclub. De supportersschare is de grootste van Duitsland en een van de grootste van Europa. Ruim 1.300 officiële fanclubs, verspreid over de hele wereld, zijn aangesloten bij de Schalker Fan-Club Verband. De vooral door supporters bekostigde Arena AufSchalke (sinds vorig jaar Veltins-Arena), het ultra-moderne stadion dat in 2001 werd geopend, is elke wedstrijd met 61.000 toeschouwers uitverkocht. Er gaat niets boven voetbal in Gelsenkirchen, een stad van 200.000 inwoners die voor een groot deel in de mijnen werkzaam zijn en vooral waren. Weinig Europese voetbalclubs staan zo model voor openheid, inspraak en participatie. Spelers, trainers en bestuurders moeten voor iedereen aanspreekbaar zijn. Eén keer in de maand wordt in een supporterscafé een ontmoeting met een speler georganiseerd. Elke maand is er een Stammtisch met manager Andreas Möller voor fans. Spelers moeten vier keer per jaar op bezoek bij fanclubs in heel Duitsland, van Maagdenburg tot Hamburg en München. Want Schalke is overal populair.

Schalke is meer dan een voetbalclub. Het stadion beschikt over een kapel van de Evangelische Kirche. Pfarrer Hans-Joachim Dohm sluit er huwelijken en doopt er kinderen. Hij biedt tevens psychosociale begeleiding aan supporters. Hij behandelt aanvragen van mensen die na hun dood hun as willen laten uitstrooien op het veld.

Deze week was het druk in de kapel met biddende fans, liet Dohm weten. Schalke wil behalve voetbal ook sociale zorg bieden. De band tussen fans gaat terug naar de traditie van de Kumpels. Mijnwerkers moesten elkaar letterlijk helpen om te overleven. „Het Schalkegevoel is een geloof, een religie, dat zijn oorsprong heeft onder de grond”, zegt Stuart Dykes, een Engelsman die verantwoordelijk is voor de Schalker fanprojecten. „Mensen zoeken de zin van het leven niet meer in de kerk, wel in het voetbalstadion. We merken dat godsdienstige verschillen geen rol spelen. Ze geloven allemaal in Schalke. Voor de mensen is Schalke hun thuishaven, hun houvast in een onveilige wereld. In het stadion beleven zij een thuiskomst, die sterk lijkt op een godsdienstige beleving. Schalke is een beweging met een religieus oergevoel.”

Dykes begon ook jaren geleden met het antiracismeproject Dem Ball ist egal wer ihn tritt (De bal is gelijk voor iedereen). Toen begin jaren negentig in het Parkstadion (het vroegere stadion) racisme opkwam onder leiding van neonazi’s richtte Dykes met anderen Schalker gegen Rassismuss op. De club was aanvankelijk niet zo blij met deze actie, maar trok bij en heeft nu het fanproject opgenomen in de statuten. Opgeleide stewards hebben nu de taak herrieschoppers met racistische kreten uit het publiek te halen. Als ze lid zijn van Schalke krijgen ze een jarenlang stadionverbod. Het Schalke Fan Project werd in 1997 bekroond met de Demokratie Leben. Het Duitse parlement eert hiermee elk jaar de beste vorm van burgerplicht.

Vanmiddag vanaf twee uur staat de Theaterplatz in Gelsenkirchen vol met naar een kampioenschap hunkerende fans die geen plaats hebben kunnen krijgen in het stadion. Burgemeester Frank Baranowski heeft iedereen opgeroepen zich in de clubkleuren te hullen. Hetzij in het blauw-witte voetbalshirt, hetzij in een blauw-wit feestkostuum. Sponsor Victoria-verzekeringen betaalt de kosten van het feestprogramma. Of het een feest wordt, valt nog te bezien. Maar gezongen wordt er, met of zonder titel, tot tranen geroerd: Blau und Weiss, Wie lieb ich dich, Blau und Weiss, Verlass mich nicht, Blau und Weiss, Ist ja der Himmel nur, Blau und Weiss ist unsere Fussbalgarnitur, Alle Mädchen so jung und schön, müssten alle in Blau und Weiss spazieren gehen.