‘Meer een Wim Kok dan een Ruding’

Wopke Hoekstra

Minister van Financiën Wopke Hoekstra keert dinsdag voor de Financiële Beschouwingen even terug in de senaat, waar hij het politieke handwerk leerde.

Minister Wopke Hoekstra van Financiën (CDA) tijdens de Algemene Financi?le Beschouwingen in de Tweede Kamer. Foto ANP/BART MAAT

Wopke Hoekstra (42) wist nooit precies wat hij later wilde worden. „Eerst boer”, zei hij eerder dit jaar op de politieke website Derde Kamer, „toen profvoetballer, daarna advocaat.” Nu is hij minister van Financiën.

Dat hij daarvoor werd gevraagd, verbaasde eigenlijk niemand. „Het kwam langzaam zijn kant op”, zegt Joost Hoekstra, zijn vader. Studievriend Eelco Ockers zag al een „brandend verlangen” politiek actief te worden. Hij introduceerde Hoekstra in 2006 bij het CDA. Robert Carsouw, collega bij adviesbureau McKinsey, waar Hoekstra de laatste elf jaar heeft gewerkt: „Wopke vroeg zich geregeld af: kan ik mij niet nóg nuttiger maken voor de samenleving.”

Een young professional met een imposant cv – vóór McKinsey werkte Hoekstra enige jaren in het buitenland voor Shell – én politieke aspiraties, is interessant ‘materiaal’ voor politieke partijen. Elco Brinkman, de huidige fractievoorzitter in de Eerste Kamer, zag Hoekstra’s „indrukwekkende trackrecord” en dacht: die wil ik erbij hebben. De afgelopen tien jaar is Hoekstra langzaam maar zeker klaargestoomd voor een prominente rol in de top van het CDA.

Wopke Hoekstra, Praeses Minerva,Leiden. 12 feb. 1998. FOTO: Vincent Mentzel

Kilimanjaro

Consultant en bergbeklimmer Hoekstra is een man van de projectmatige aanpak, vertelt CDA-bestuurslid Alwyn de Jong, die hem tien jaar geleden het lokale CDA-bestuur in Amsterdam binnenhaalde. „Alles stap voor stap.” Dat geldt ook voor de wijze waarop hij zich binnen het CDA wist op te werken. Van lokaal actief in Noord-Holland naar het Eerste Kamerlidmaatschap in 2011. Van coördinator van het verkiezingsprogramma tot, uiteindelijk, een plaatsje op het bordes.

Zijn eerste klus voor de partij zocht Hoekstra heel bewust: hij meldde zich voor de redactie van het partijblad CDA.nl en bedacht de rubriek ‘Tweegesprek’, waarbij hij bewindslieden uit Den Haag koppelde aan een onbekend CDA-lid. De ideale manier om de top van de partij te leren kennen – en vice versa. Premier Balkenende, Maria van der Hoeven, Maxime Verhagen – ze kwamen allemaal voorbij. „Het was natuurlijk ook Hoekstra-promotie”, zegt zijn vader.

Wopke Hoekstra, oudste van drie kinderen, groeide op in Zeist: vader was internist en hoogleraar, moeder orthopedagoog bij een blindeninstituut. Zij overleed in 1996, Hoekstra was toen tweedejaarsstudent in Leiden (rechten en geschiedenis). Een jaar later werd hij praeses van het studentencorps Minerva. „Wopke was een rustige serieuze student en een charismatische, natuurlijke leider”, zegt Ockers, die ook in dat bestuur zat. Met studievrienden maakte Hoekstra reizen naar Jeruzalem en Rome. Hij liep de marathon van Londen, schaatste de alternatieve Elfstedentocht, beklom de Kilimanjaro, hockeyde in het eerste van Leiden en ging later boksen en – met zijn kinderen – judoën.

Luister ook onze podcast over Wopke Hoekstra en Hugo de Jongo (CDA), de minister van Volksgezondheid: Haagse Zaken #12: CDA-kroonprinsen om in de gaten te houden

Dat hij in 2006 voor het CDA koos, heeft Hoekstra volgens zijn vader „helemaal zelf bedacht”. Thuis waren ze niet veel met politiek bezig en met religie ook maar een beetje. De vrijzinnig christelijke ouders stuurden hun kinderen naar de zondagsschool en gingen zelf niet veel meer naar de kerk. Ze stemden van alles en waren geen lid van een politieke partij. Hoekstra volgde al wel het nieuws en was geïnteresseerd in geschiedenis.

Voor Ockers, die wél uit een CDA-nest komt, was de keuze niet verrassend. „De kernwaarden die ik in het CDA zie – zaken als rechtvaardigheid, rentmeesterschap, niet aan je eigen portemonnee denken – horen helemaal bij hem.”

De laatste jaren is binnen het CDA juist over dit soort waarden gediscussieerd. Oude ‘rentmeesters’ zijn kritisch over de ontwikkeling onder Buma tot een meer klassiek-conservatieve partij met rechtse standpunten over (nationale) identiteit en solidariteit met kwetsbare mensen, zoals vluchtelingen.

Voor Hoekstra vormde de koers van Buma geen belemmering om op te klimmen in de partij. Over zijn politieke keuze zei hij in een interview met NRC: „Ik ben een man van het midden. Iets rechts van het midden misschien.”

Als jong CDA-lid was Hoekstra niet verlegen om zijn contacten te verzilveren. In 2009 zocht hij zelf contact met een aantal partijprominenten om zijn politieke toekomst te bespreken. Hij wilde méér doen, maar aarzelde of hij moest ingaan op een verzoek van de partijtop om zich kandidaat te stellen voor de Tweede Kamerverkiezingen van 2010. Hij sprak lang met mensen als Onno Ruding, Elco Brinkman en Jan Kees de Jager, toen staatssecretaris van Financiën. De laatste had hij in 2009 leren kennen toen hij als projectleider bij McKinsey de ict-problemen bij de Belastingdienst ging analyseren.

De ervaren CDA’ers adviseerden hem op dat moment niet alles op een politieke loopbaan te zetten. Ruding deed een suggestie waar Hoekstra niet aan had gedacht: probeer je te kandideren voor de Eerste Kamer. Daarvoor zou hij zijn goedbetaalde baan bij McKinsey nog niet hoeven opzeggen. En in de senaat kon hij beoordelen of de politiek echt iets voor hem was. Andersom, erkent zijn latere fractievoorzitter Brinkman, kon de partij ontdekken of de jonge Hoekstra werkelijk het politieke talent was dat men in hem zag.

Lees ook het portret van Wopke Hoekstra dat Emilie van Outeren kort voor zijn beëdiging schreef.

Adoptierecht

Hoekstra werd onder meer woordvoerder overheidsfinanciën en pensioenen. De jonge senator bleek over politieke moed te beschikken: hij stemde herhaaldelijk tegen de fractielijn in (zoals over adoptierecht voor lesbiënnes – Hoekstra stemde voor) of zelfs tegen de partijlijn van voorman Buma in (Hoekstra stemde in met het Oekraïne-verdrag).

Over de politieke toekomst van de ambitieuze Hoekstra – wordt hij ooit partijleider? – zijn naaste bekenden voorzichtig. „Hij heeft het daar niet over. Hij wil nu laten zien dat hij een vakkundig minister van Financiën is”, zegt Alwyn de Jong. „Hij heeft wel de drive om lang in de politiek te blijven”, denkt Eelco Ockers.

CDA-senator Marnix van Rij verwacht dat Hoekstra na een of twee regeertermijnen nog niet klaar is in Den Haag. „Hij zal eerst een goede minister van Financiën willen zijn”, zegt hij. „Maar dat zijn er meer”.

Vervolgens is het de vraag of hij een ‘Onno Ruding’ wordt, die terugkeerde naar het bedrijfsleven, of een ‘Wim Kok’, die premier werd. Van Rij: „Ik denk Wim Kok.”