Elektronische verjaardag

Concert: Mondriaan Kwartet. Werken van David Dramm, Huba de Graaff en George Crumb. Gehoord: 18/5 Bimhuis, Amsterdam

Een rij Marshall-gitaarversterkers achterop het podium, een rookmachine en een strak geregisseerde lichtshow. Wie nog altijd denkt dat strijkkwartetten liefst bij stemmig kaarslicht Schubert spelen, komt bij het Mondriaan Kwartet bedrogen uit. “Electricity” heette het programma waarmee het kwartet, op elektrische instrumenten, gisteren zijn 25-jarig jubileum vierde. In de twee nieuwe composities en één ouder werk klonk geen ‘normale’ noot – een passend verjaardagsstatement.

Het Mondriaan Kwartet verwierf in 25 jaar een reputatie als specialist in nieuwe muziek. Imposant is de lijst met componisten die voor het kwartet schreven, samen al meer dan honderd composities: van Iannis Xenakis tot John Cage, van Luca Francesconi tot Chiel Meijering. De laatste wijdde zelfs een deel van zijn The Girlsssss Collection – met odes aan een hele schare sekssymbolen – aan Mondriaan-altiste Annette Bergman.

Het kwartet onderscheidde zich vooral met talrijke theatrale projecten. Recent zagen tienduizenden toeschouwers over de hele wereld het kwartet nog optreden in het ‘totaaltheaterstuk’ Eraritjaritjaka van de Duitse regisseur en componist Heiner Goebbels.

Het theatrale element was gisteren minder prominent, al boden de onconventionele speelwijzen in George Crumbs Black Angels (1970) een visueel schouwspel op zich. De uitvoering van deze Vietnam-aanklacht, één van de eerste werken voor elektrisch strijkkwartet, en nog altijd het beroemdste, was wat netjes. Alles stond keurig onder elkaar, maar de gierende kogels en vervreemdend ijle melodieën gingen niet door merg en been.

Beklemmender werkte het nieuwe Thin Wire of Grief (2007) van componiste Huba de Graaff, waarin het kwartet als vanuit een zachtjes knetterende transistorradio klonk. Klanken die tot de ‘bijgeluiden’ worden gerekend, vergroot De Graaff uit, om ze in een nadrukkelijk gefraseerd ritme tot hoofdzaak te promoveren.

David Dramm gebruikte de elektronica een stuk banaler. Zoals bij veel middelmatige rockbandjes gebruikte hij een hevige oversturing van het geluid als vernis over verder matig interessante muziek.

Dat met het kwartet ook de leden een jaartje ouder worden, onderstreepte Huba de Graaff door primarius Jan Erik van Regteren Altena een haar uit zijn toch al niet meer weelderige haardos te laten plukken, om hem die vervolgens met een ruiserig snerpend geluid langs een snaar te laten trekken. Een humoristisch moment in een verder ijzig ontroerend werk.