Biologen ontdekken honderden nieuwe soorten in ijzige diepzee

Nieuwe soorten uit de diepzee. Van boven naar beneden: de isopoden Cylindrarcturus, Ceratoserolis (foto) en Munna. Foto’s Wiebke Brökeland Brökeland, Wiebke

De diepzee nabij de Zuidpool herbergt een onverwacht grote biodiversiteit. Dat ontdekte een internationaal team van biologen tijdens verschillende expedities met het Duitse onderzoeksschip ‘Polarstern’ in de Weddellzee en aanpalende zeegebieden (de zogeheten ANDEEP-expedities). Op dieptes tussen 774 en 6348 meter visten ze bijvoorbeeld 674 soorten Isopoden (orde van de pissebedden) op waarvan er 585 nooit eerder wetenschappelijk beschreven zijn (Nature, 17 mei).

De onderzoekers presenteren indrukwekkende getallen van het aantal nieuwe soorten die zij vonden in de diepzeefauna van de Zuidelijke Oceaan. Ze vonden 158 soorten foraminiferen (bijna de helft nieuw), 57 nematoden (meer dan de helft nieuw), meer dan honderd ostracoden (kreeftachtige diertjes, meer dan 70 procent nieuw) en meer dan tweehonderd soorten polychaeten (borstelwormen, waarvan 81 tot nu toe onbekend).

Kennelijk bestaat er slechts een beperkte uitwisseling met diepzeesoorten uit de Atlantische, Indische en Stille Oceaan. Eerder gingen onderzoekers er vanuit dat de diepzee rond Antarctica vooral is gekoloniseerd door organismen uit ondiepere delen van de Zuidelijke Oceaan. Ze zouden in het evolutionaire verleden met regelmaat door het oprukkende ijs naar de diepte zijn gedwongen.

Maar de resultaten van de ANDEEP-studies laten zien dat het genuanceerder ligt. In een vergelijking die de onderzoekers maken tussen de soorten van de diepzee en de ondiepe delen van de Zuidelijke Oceaan blijkt dat ‘diepe’ soorten afstammelingen hebben in ondiep water. Dat is alleen te verklaren als er tweerichtingverkeer is geweest.

De onderzoekers hebben sterke staaltjes van zulke migratie gevonden. Bijvoorbeeld van de foraminifeer Epistominella vitrea, die bij de McMurdo Sound op dieptes van 18 tot 28 meter leeft, maar aan de andere kant van het continent in Weddellzee komt deze soort voor op dieptes groter dan 1080. Genetisch zijn beide populaties identiek. Sander Voormolen