Agressie emotioneel gevoelige mensen is genetisch bepaald

Mensen die worden genegeerd of buitengesloten kunnen agressief reageren. Foto Getty Images Broken door Getty Images

Mensen met een genetisch bepaald tekort aan het enzym monoamine oxidase-A (MAOA, een enzym dat serotonine, dopamine en norepinefrine afbreekt) zijn agressiever dan mensen met veel MAOA – en dat komt, zo is nu aangetoond, doordat ze emotioneel gevoeliger zijn, en dus niet óngevoeliger. Het onderzoek, door een team biopsychologen van de universiteit van Californië in Los Angeles, is gepubliceerd in de nieuwste editie van Biological Psychiatry.

De psychologen deelden hun 32 gezonde proefpersonen (19 vrouwen, 13 mannen) in als laag of hoog-MAOA op basis van hun DNA (via wangslijm). Omdat het MAOA-gen op het X-chromosoom ligt, konden vrouwen (die immers twee X’en hebben) ook midden-MAOA zijn. Verder vulden de proefpersonen persoonlijkheidsvragenlijsten in over agressie (onder meer over ‘de neiging om anderen te slaan, verwonden of schade toe te brengen’) en sociale gevoeligheid (onder meer over ‘gemakkelijk gekwetste gevoelens’ en ‘je heel bewust van jezelf voelen in gezelschap’). Hoe lager het MAOA-niveau, zo bleek, des te agressiever en gevoeliger de proefpersoon, en naarmate iemand gevoeliger was, was hij of zij ook agressiever. Dit pleit tegen het idee dat lage-MAOA-agressievelingen sociaal gevoelloos zijn: ze zijn juist sociaal gevoelig.

Dat werd nog duidelijker gedemonstreerd in de rest van het onderzoek. Daarbij maten de psychologen de hersenactiviteit van de proefpersonen terwijl die een heel simpel computerspel speelden: het overgooien van een bal, op het scherm, met zijn drieën (de twee andere personen waren voorgeprogrammeerd, maar dat wist de proefpersoon niet). In het eerste deel van het spel mocht de proefpersoon volop meedoen, maar in het tweede deel werd hij of zij al snel volledig genegeerd door de andere twee ‘personen’. Het bleek dat bij de lage MAOA-proefpersonen meer activiteit in de dorsale anterieure cingulate cortex zichtbaar was op het moment dat ze in het spel genegeerd werden, dan wanneer ze mochten meedoen. En hoe meer hersenactiviteit in dat gebied, hoe agressiever de proefpersoon was.

Het was al bekend dat mensen die worden genegeerd of buitengesloten, daar agressief op kunnen reageren, maar dit is het eerste onderzoek waarbij wordt aangetoond hoe dat biologisch werkt. De onderzoekers hopen dat hun resultaten kunnen helpen bij het ontwikkelen van behandelmethoden voor mensen met agressieproblemen. Ellen de Bruin