Rouvoet kraaide victorie

Het is nu al meer dan twee weken geleden, maar ik ben er nog steeds niet van bijgekomen. Ik heb het over het partijcongres van de ChristenUnie in Lunteren. Vicepremier Rouvoet kraaide victorie. Triomfantelijk verwees hij het liberale gedachtengoed naar de mestvaalt van de geschiedenis. Volgens hem lopen de vrijdenkers hopeloos achter de feiten aan. „Mensen in Nederland zien in dat de morele vrijblijvendheid van de jaren negentig meer kapot heeft gemaakt dan ons lief is. Degenen die individuele vrijheid en autonomie als hoogste goed zagen, hebben over het hoofd gezien wat een samenleving leefbaar maakt en bijeen houdt: gemeenschappelijke waarden, het besef dat een individu niet zonder gemeenschap kan.”

Rouvoet heeft gelijk dat veel Nederlanders zo denken. Maar dat betekent niet dat hij het gelijk aan zijn zijde heeft. De tijdgeest is vijandig jegens libertijnen. Maar de tijdgeest is geen moreel ijkpunt.

Het is een drogredenering dat er een keuze zou zijn te maken tussen individuele vrijheid en gemeenschappelijke waarden, tussen vrijheid en gemeenschap. De gemeenschap staat altijd in dienst van de individuele vrijheid en niet omgekeerd, tenzij je leeft in een fascistische staat die individuen ondergeschikt maakt aan nationalistische belangen. In een democratisch bestel heeft de staat als enige taak de voorwaarden te scheppen voor maximale individuele vrijheid.

Het is een laag en vals sofisme om individuele vrijheid gelijk te stellen aan morele vrijblijvendheid. Het omgekeerde is waar. De garantie van maximale individuele vrijheid vormt een moreel kompas. Het vormt een waarborg tegen morele willekeur van de overheid.

Het is een gevaarlijk uitgangspunt om gemeenschappelijke waarden te stellen boven vrijheid. Het is het uitgangspunt dat populair is bij totalitaire regimes. Er bestaan geen gemeenschappelijke waarden, er bestaan wetten. Wie naast de wetten morele waarden van belang wil achten, wil mensen de vrijheid ontnemen te denken wat ze willen.

Wie het liberale en libertijnse gedachtengoed dood verklaart, verklaart de vrijheid dood. En vrijheid is geen politieke keuze, zij is ons grootste goed.

Ilja Leonard Pfeijffer

Romancier en dichter.