Nieuwe kansen door nieuwe damborden

Voor het eerst wordt bij het WK dammen op elektronische damborden gespeeld.

Tot ongenoegen van oud-wereldkampioen Wiersma, die ze niet mocht leveren.

Harm Wiersma schuift wat heen en weer op zijn stoel als naar zijn mening over de elektronische speelborden bij het wereldkampioenschap dammen in Hardenberg wordt gevraagd. De vijfvoudig wereldkampioen onthoudt zich bij voorkeur van commentaar op het innovatieve project van de Nederlandse dambond (KNDB), omdat hij zich als eigenaar van andere elektronische damborden zakelijk gepasseerd voelt.

Heeft Wiersma twee jaar geleden op eigen kosten al tien elektronische borden uit Rusland geïmporteerd; gaat uitgerekend de dambond hem op de kleine markt beconcurreren. De laatste Nederlandse wereldkampioen (1984) begrijpt niet dat hij de borden voor het WK niet mocht leveren.

Wiersma moet lachen om de bewering van de dambond dat er in Hardenberg sprake is van een primeur. „Ik begrijp dat de dambond reclame wil maken, maar bij het EK in het Sloveense Bovec en de WK-match voor vrouwen in Kiev in 2006 werd al op ‘mijn’ borden gespeeld.”

„Wiersma heeft gelijk”, zegt Paul van de Veen, de man die de nieuwe elektronische borden ontwikkelde. „Maar dit is een compleet nieuw systeem en de eerste keer dat er met tien tegelijk wordt gewerkt. Bovendien konden de partijen in Bovec en Kiev niet afzonderlijk op een beeldscherm worden gepresenteerd en was uploading naar internet onmogelijk.”

De oud-wereldkampioen ontkent het niet: „Dat heeft te maken met de software; die moet nog verder ontwikkeld worden.”

Zou hij om die reden door de bond zijn genegeerd? Wiersma, die na de Fortuyn-revolte in 2002 acht maanden LPF-Kamerlid was, denkt van niet; de research had tenslotte ook aan zíjn project besteed kunnen worden. „Ik ben twintig jaar bondscoach geweest. Tot 2001, toen kwam het tot een breuk. Sindsdien is de relatie met de bond bekoeld. Dat verklaart het.”

Volgens secretaris Marcel Kosters van de KNDB bestaat er geen causaal verband, maar is om praktische redenen gekozen voor de ontwikkeling van elektronische damborden in eigen beheer. „Wij doen liever zaken met een Nederlands bedrijf. Toevallig een firma uit Enschede, de woonplaats van onze ontwikkelaar Van de Veen. Die constructie is vanwege de feedback te prefereren boven de samenwerking met een Russische partner, nog afgezien van diensten als garantie en ondersteuning.”

Stuwende kracht achter het bondsproject is zelfstandig ontwikkelaar Van de Veen, voorzitter van de Overijsselse dambond. In de toewijzing van het WK aan ‘zijn’ regio zag hij aanleiding het brainstormen te staken en de ontwikkeling daadwerkelijk ter hand te nemen. „Aanvankelijk wilde ik het elektronische schaakbord als voorbeeld nemen door 64 velden te vertalen in 100 en zes verschillende stukken terug te brengen naar twee. De praktijk was weerbarstiger. Ik heb het systeem van scratch moeten opbouwen.”

Het principe is opgebouwd rond trillingen. Van de Veen vertelt dat onder elk veld twee spoelen zitten: één die ontvangt en één die zendt. In de holte van de stenen is een spoel en een condensator verwerkt, die op een veld resonantie veroorzaken – voor wit een andere dan voor zwart. De stenen zijn eenzijdig afgedekt met vilt, wat als neveneffect heeft dat ze niet meer allemaal in de doosjes passen.

Met behulp van de dammer Wieger Wesselink en Huub van de Wetering van de Technische Universiteit Eindhoven is de vertaalslag naar internet gemaakt, waardoor alle WK-partijen afzonderlijk wereldwijd live gevolgd kunnen worden. Tot enthousiasme van Van de Veen blijkt de belangstelling na vijf speelronden groot.

Opmerkelijk genoeg biedt internet ook mogelijkheden voor Wiersma, die als dammedewerker van De Telegraaf drie partijen live uitzendt op de website. Zijn verklaring: „Soms moet je ergens overheen stappen, zeker als dammen gepromoot kan worden.”

Maar volgens deelnemer Kees Thijssen, de vijfvoudige Nederlands kampioen, kleeft er ook een nadeel aan de koppeling met internet. „Er komen weinig mensen kijken. Ik vind dat erg jammer, want veel publiek verhoogt bij mij de adrenaline.”