En nu is-ie stuk

Citroën mag dan de mooiste personenauto ooit gebouwd hebben, de DS in 1955; de slimste ontwerpen zijn van eerder. De Isetta uit Italië die pas beroemd werd toen BMW hem in 1955 ging maken. En de Messerschmitt uit 1953, met plexiglazen koepel die open moest om in en uit te kunnen stappen. De neus van de Isetta was ook de deur. Hij had maar één deur, de enige auto ooit met een echte voordeur.

Was het bij deze autootjes gebleven en was de lithium-ionaccu eerder uitgevonden om de tweetaktmotortjes in de oorspronkelijke modellen belachelijk te maken, dan hadden we nu nog Elfstedentochten in het voorjaar en geen fileprobleem want er kunnen er zes naast elkaar rijden.

Ik heb een Isetta, nee ik had hem. Gesloopt, gisteren. Het was een klein wonder. Zes centimeter lang, 3,5 centimeter breed. Rijd hem op de vloer twintig centimeter achteruit, laat hem los en zie, hij rijdt met een pittig gangetje wel drie/vier meter ver vooruit. Je kunt het eindeloos herhalen, er zit een mechanisme in dat het goed hebben kan, het gaat niet stuk.

Gekocht in een speelgoedwinkel aan de Westerstraat in Amsterdam. De uitbaters van deze winkel zijn ook importeur en groothandelaren in speelgoed, Mechato met een magazijn in Den Ilp in Noord-Holland. Wie ook zo’n Isetta wil hebben, hij is onweerstaanbaar en dwingt tot filosoferen over moderne vormen van mobiliteit, kan naar de plaatselijke alternatieve speelgoedwinkel stappen om er een te kopen of laten bestellen, men weet er de weg wel naar Den Ilp (emailadres: toys@mechato.nl, geen website).

Hinderlijk aan mechanisch speelgoed, nee hinderlijk aan jongetjes met mechanisch speelgoed is dat ze willen weten hoe het werkt. De dag na Sinterklaas wist ik het meestal ook al wel. En was het stuk.

De blauw met gele BMW Isetta heeft een jaar overleefd, ook omdat ik hem telkens op tijd weer afpakte van jongetjes (m/v) bij mij over de vloer.

Te mooi om open te breken, maar het bleef knagen, hoe werkt-ie? En waar heb je eigenlijk een speelgoedhandelaar voor? Voor kennis van zaken. Het hoofdkantoor in Den Ilp gebeld en gevraagd hoe de BMW Isetta werkt. Verrassend antwoord: „Weet ik niet, maar daar ben jij toch voor!” NRC Handelsblad wordt geacht lezers, maar ook de speelgoedbranche zelf, uit te leggen hoe diverse speelgoederen werken. Dan moet ik hem slopen, zeg ik. Speelgoedgroothandel: „Koop je daarna toch een nieuwe!”

Er zit niets anders op. Mijn Isetta gaat eraan voor het goede doel. Het motortje van wit plastic is nauwelijks groter dan een tablet kauwgum. De as van de achterwielen loopt door het tablet. Een tandwieltje om de as draait in een groter horizontaal tandwiel dat een derde tandwiel aandrijft. Het asje van dit derde tandwiel zit vast in een lusje van een stalen veer, opgerold in een trommeltje in het kauwgumgrote motortje. Als het autootje achteruitrijdt wordt door tandwiel 3 het veertje in het trommeltje opgewonden. Dat hij daarna verder vooruit komt dan achteruit nodig was voor het opwinden komt door een klein vierde tandwieltje dat achteruit niet meedoet, maar vooruit wel, tot gisteren.

Wouter Klootwijk