‘De boosheid moet eruit’

Afwisselend schrijft Esther Verhoef keiharde thrillers en softere boeken die ze zelf karakteriseert als ‘Verhoef light’. „Ik moet in de emotie van het verhaal zien te komen.”

Esther Verhoef: ‘Ik ben altijd vrij jongensachtig geweest’ Foto Rien Zilvold den bosch schrijfster esther verhoef foto rien zilvold Zilvold, Rien

‘Door dit straatje rende Sil Maier aan het eind van Onder Druk naar de Stadswal’’, wijst Esther Verhoef. Aan de toon van haar stem is niet te horen of het nu over een personage uit een van haar boeken gaat of om een dierbaar familielid.

Verhoef, schrijfster van vijf thrillers en tientallen dierenboeken, is even in Nederland ter promotie van haar nieuwe boek, Close-up. De in Frankrijk woonachtige schrijfster logeert in Den Bosch, de stad van haar jeugd, en daar wandelen we door het centrum. Daar zijn her en der huizen, winkels, plekken uit haar boeken te vinden. „Kijk, Margot [uit Close-up] woont in zo’n herenhuis, alleen heb ik dat dan aan deze kant van de gracht geplaatst”.

Van de succesvolle thrillerschrijfsters van nu is snelschrijfster Esther Verhoef de bijzonderste. Ze schrijft zowel hardboiled boeken in de soldatentraditie van Andy McNab (zogenoemde testosteronthrillers) als romantische vrouwenboeken in de lijn van Nicci French (oestrogeenthrillers). Die eerste categorie schrijft ze goeddeels samen met haar man Berry, de tweede solo. Verhoef blinkt uit in ritmisch, bij tijden zelfs hamerend taalgebruik. Het unieke aan haar oeuvre is evenwel de doorleefdheid waarmee ze zowel de personages in het wrede, sinistere genre als die in de softe boeken geloofwaardig weet te maken.

Toeval bestaat niet in Verhoefs boeken. Alles moet gezien of doorleefd worden, vandaar haar opmerkingen in Den Bosch. Zo ging ze naar Wales om er de woning van een bijfiguur te vinden en werden alle Spaanse locaties uit Chaos, tot verdriet van haar kinderen, in gezinsverband bezocht tijdens een zogenaamde vakantie.

Verhoef won prijzen en behaalde on-Nederlandse oplagen. Vanzelfsprekend is dat allerminst, want Verhoef is een grillig auteur die meermalen van uitgeverij en genre wisselde. Staan in de grimmige soldatenboeken rond de sinistere wraakengel Sil Maier wapens, voertuigen en gewelddadige afrekeningen centraal, in het andere genre, de oestrogeenthriller, begint een gezin in Frankrijk aan dé hedendaagse idylle: een eigen chambre d’hôte. Gaat in Chaos, gepubliceerd onder het pseudoniem Escober, een geflipte oorlogsveteraan ten onder aan zijn wanen, in Close-up kiest hoofdpersoon Margot – beschadigd uit een relatie gekomen – eindelijk voor zichzelf.

Je schrijft zeer uiteenlopende boeken die een andere benadering vergen. Hoe weet je of je het goed doet?

’Als het goed voelt, weet ik dat ik het goed doe. Kijk, je hebt verschillende stadia tijdens het schrijven. Eerst noteer ik fragmentarisch scènes, dat is puur het structureren van mijn gedachten. En dan moet ik in de emotie van het verhaal zien te komen, want die is de trigger om het boek in een roes te kunnen schrijven. Het heeft allemaal nog niets met chronologie of personages te maken, maar het hoort wel bij elkaar – al weet ik nog niet hoe.’

En stadium twee?

,,Dan gaat mijn denkpet op, om te kunnen rangschikken, vormgeven, schaven, stroomlijnen. In deze fase komt ook Berry erbij. Die denkt mee en schrijft stukken van mij aan elkaar, om bijvoorbeeld een personage van hier naar een schuur daar te krijgen. Zo’n boek bestaat uit diverse lagen en die moeten goed op elkaar aansluiten. Daarom ben je met veel dingen tegelijk bezig en daar is Berry heel goed in. Die houdt al die lijnen in de gaten – al zijn het er vijftig. En verder schuur ik vooral aan de taal, om ritme, ademhaling, in de tekst te krijgen. Het moet gaan zingen.

,,In stadium drie ga ik genadeloos schrappen. Waar zitten de manco’s, waar gaat het te traag?’

Vorig jaar stapte je tot ieders verrassing over naar een andere uitgeverij én naar een ander genre. Vanwaar die stap?

,,Onrust en Onder druk speelden zich volledig af in mijn belevingswereld. En dat was behoorlijk intensief en negatief. Ik was bezig met hardlopen, reed veel in mijn Porsche – nummer vier op dat moment – ik leerde schieten en ik luisterde tussen de bedrijven door uitsluitend naar hardrock. Het leek wel oorlog in mijn hoofd.

,,Ik ben altijd vrij jongensachtig geweest, ook in mijn manier van denken. Ik hou van goede auto’s en vind technische kennis erover ook belangrijk. Het hoeft geen opzichtige auto te zijn, maar wel een met een sterke motor, tienduizend airbags en een stevige veiligheidskooi. De kleur is voor mij niet belangrijk.

Dat verklaart nog niet waarom je oestrogeenthrillers ging schrijven.

„Dat gebeurde toen ik in Frankrijk ging wonen. Voor die tijd droeg ik nooit een rok. Maar na de verhuizing, in 2004, werd ik te werk gesteld als moeder. Ik moest koken voor de bouwvakkers en de was doen, terwijl ik het verschil tussen een wasmachine en een droger niet kende. Ik had opeens een nieuwe missie en dat was Madame zijn. ,,Toen ik weer tijd had om te gaan schrijven, wilde ik een roman maken. Allerlei stukken tekst drongen zich op, tot ik erachter kwam dat een aantal bouwvakkers die voor ons werkte een strafblad had. Daar heb ik dus ook iets mee gedaan en zo werd het toch nog een thriller.

,,Toen ik klaar was met de tekst, vond ik het boek eigenlijk een ramp. Het leek totaal niet op Onrust of Onder Druk. Ik was bang voor de reactie van lezers en recensenten, maar het verhaal was wél uit mezelf gekomen, met dezelfde inzet en dezelfde intensiteit. Verhoef light.

,,Dat resulteerde in een andere uitgeverij. En nauwelijks waren Berry en ik bekomen van de schrik of onder het pseudoniem Escober verscheen bij uitgeverij nummer drie weer een hard boek: Chaos. Escober is een beetje stout, een beetje anders. Berry heeft altijd heel veel gedaan aan het schrijven. Zijn bijdragen aan de Maierboeken waren verre van marginaal en daarom wilde ik die vanaf het begin af aan al uitbrengen onder ‘Escober’. De toenmalige uitgever en Berry zelf torpedeerden dat.

De toenmalige uitgever?

,,Ja, Ambo/Anthos biedt ons nu ook de gelegenheid om onze eigen vormgeving te doen – van de testosteronthrillers – en Berry is in de loop van de jaren gelukkig anders over onze eigen inbreng gaan denken. En dus worden Onrust en Onder Druk volgend jaar opnieuw uitgebracht onder ‘Escober’ en dan zit mijn hele oeuvre eindelijk bij één uitgever.

,,Ik praat nu een weeklang over Close-up, maar in mijn hoofd leef ik al in het volgende boek. Dat wordt weer een Sil Maier, het afsluitende boek van de trilogie. Daar verheug ik me op, om straks weer helemaal dat lekker proces door te maken. Daar leef ik voor.’’

Maar er is meer dan de genotvolle ervaring van het schrijven. Je verplaatst je toch niet voor de lol in de geest van oorlogsveteranen?

,,Chaos is in eerste instantie een thriller, maar die beschadiging van Bosniëgangers, de oorlogsveteranen van Unprofor uit het voormalig Joegoslavië, die een posttraumatisch stress-syndroom opliepen, wilde ik er beslist in leggen. Bijna alle voorvallen die de hoofdpersoon zich herinnert hebben we opgetekend uit de monden van kennissen. Bepaalde stukken heb ik huilend geschreven. Het is boosheid. Die boosheid die eruit moet. Het is meer dan dat, een hele sterke emotie waar boosheid deel van uitmaakt.”

Waarom? Ben je dan een wereldverbeteraar?

,,Nee, natuurlijk niet. Maar ik hoop wel dat we verpakt in entertainment iets mee kunnen geven aan die hele grote groep mensen die zegt: ja daar zijn ze soldaat voor en ze moeten niet zeuren. Enfin, als je dan in een recensie leest ‘ik kan geen diepgang ontdekken in het boek’, dan denk je, ik lees geen recensies meer.

Ook Close-up lijkt een boodschap te hebben. Margot, die straalverliefd wordt op de egocentrische kunstfotograaf Leon Wagner, begint overhaast een nieuw leven. Haar zekerheden worden door zijn wereldwijze visies ontworteld.

„In de eerste scène die ik schreef, geeft Leon zijn visie op de gekte van de consumptiemaatschappij en een door de media opgedrongen ideaalbeeld waar vrijwel niemand aan kan voldoen. Wat Leon die avond tegen Margot zegt, is inderdaad hoe ik er toen over dacht: Mooi is subjectief, het laat zich niet uitdrukken in kilo’s. Ik heb geen boodschap vooraf die ik wil uitdragen, maar was op dat moment wel veel met het hedendaagse schoonheidsidee bezig. En daardoor komt het automatisch in het boek terecht.

Esther Verhoef: Close-up, Anthos, 339 blz. €19,95.Escober: Chaos. Rothschild & Bach, 288 blz. €18,95