Cannes begint veelbelovend

In Cannes is woensdag het jaarlijkse filmfestival begonnen.

De beste film van dag 1 en 2 was het Roemeense 4 luni, 3 saptamini si 2 zile over abortus.

Het publiek in Cannes neemt foto’s van de gasten bij de galavertoning van David Finchers Zodiac. Foto Reuters Fans take photographs outside the evening gala screening of U.S. director David Fincher's in-competition film "Zodiac" at the 60th Cannes Film Festival, May 17, 2007 REUTERS/Yves Herman (FRANCE) REUTERS

Cannes is goed begonnen. Jude Law, Mark Ruffalo, Natalie Portman en Juliette Binoche hebben al op de rode loper gestaan. We weten dat Michael Moore straks met een legertje advocaten komt om zichzelf en zijn documentaire Sicko – 45 miljoen Amerikanen hebben nauwelijks toegang tot de gezondheidszorg – te beschermen. Quentin Tarantino zal niet in zijn beste humeur zijn: in de VS is zijn dubbelproductie met Robert Rodrigues, onder de titel Grindhouse, hardhandig aangepakt door pers en publiek. Maar de rest van de filmwereld kan zich verheugen op een mooi festival.

De films die op de eerste twee dagen van het festival werden vertoond, zijn goed tot zeer goed. In de competitie heeft tot nog toe vooral 4 luni, 3 saptamini si 2 zile (‘4 maanden, 3 weken en 2 dagen’) van de Roemeen Cristian Mungiu indruk gemaakt. De sobere vertelling over een illegale abortus slaagde er meer in het publiek bij de keel te grijpen en mee te sleuren dan de visuele hoogstandjes van Wong Kar-wai (My Blueberry Nights), de formele symboliek van de Rus Andrej Zvjagintsev en de romige terugblik op een grimmige geschiedenis uit de jaren ’60, Zodiac van David Fincher.

Twee studentes in de nadagen van het communistisch regime moeten een abortus voor een van hen regelen. Ze nemen een hotelkamer en daar komt een braaf uitziende man die het wel wil doen, maar daaraan een ijzingwekkende voorwaarde stelt. Aan beide meisjes. De jonge Roemeense regisseur Mungiu heeft het hele drama tot één dag teruggebracht. Alles wat er voor zit, daar kunnen we slechts naar raden. Van wat erna komt kunnen we ons wel zo’n beetje een voorstelling maken.

In de persconferentie na afloop vertelde Mungiu dat het hem vooral te doen was geweest om de morele consequenties voor de keuze van de meisjes, die zich voor deze dag nooit hebben bekommerd om zulke kwesties. Volgens Mungiu was dat een van de meest ingrijpende gevolgen van het communistisch bewind, een gebrek aan moreel kader. En hij zei dat die gevolgen tot op de dag van vandaag in zijn land voelbaar zijn.

Voor Zodiac dook David Fincher (die eerder Se7en en Fight Club maakte) ook in het verleden van zijn land, maar dan heel anders. Hij baseerde zich op een boek over een waar gebeurde reeks moordzaken die Californië schokten eind jaren zestig. Een moordenaar, die zichzelf in codeberichten aan kranten bekend maakte als Zodiac, had het gemunt op vrijende stelletjes. Deze film lijkt in niets op de expliciete horror van Se7en. Fincher concentreert zich op de mensen die de zaak proberen op te lossen, een politieman, een journalist en een cartoontekenaar. Ze gaan er allemaal op de een of andere manier aan onderdoor. En de moordenaar is nooit gepakt.

De esthetiek van de film is van een zelfverzekerd maar niet opschepperig soort meesterschap. Het begint al met een overzicht van Los Angeles vanuit de lucht, dan een kalme rijder door een blanke suburb op de avond van de vierde juli. De grondtoon is bruin en als de details van de plot in je herinnering wegebben, blijft de sfeer lang hangen. De hoofdrollen van Jake Gyllenhaal, Robert Downey jr. en Mark Ruffalo.

De organisatie van het filmfestival van Cannes wordt altijd een beetje getreiterd in de rest van de wereld (en door andere, misschien wel jaloerse festivals), dat ze de rode loper wel heel breed uitrolt voor Amerikaanse films. Zolang het films als Zodiac betreft, kan er weinig reden tot klagen zijn. En er is weinig reden tot klagen dit jaar. Er zijn verhoudingsgewijs niet veel Amerikaanse producties in de strijd om de Gouden Palm, vier als we Julian Schnabel met een Franstalige productie niet meetellen. Er zijn evenveel Aziaten en meer Europeanen.

De meeste aandacht op straat gaat intussen naar films en sterren die helemaal niet op het programma staan, maar hier hun showcase uitstallen: de Simpsons-film en de vierde Die Hard. Maar dat zijn films die het festival helemaal niet nodig heeft om het te redden in de wereld. Films als 4 luni, 3 saptamini si 2 zile hebben de hulp van Cannes juist heel hard nodig.

Podcast CannesVanuit Cannes beoordelen filmcritici Bas Blokker, Dana Linssen (beiden NRC) en Jeroen Stout (NPS) de nieuwste films. Gisteren bespraken ze de openingsfilm ‘My Blueberry Nights’.Zie www.nrc.nl/cultuurblog