Donor geworden? Korting op de kist!

Van orgaandonatie wordt iedereen beter, behalve de donor. Geen wonder dat er zo weinig donoren zijn.

Geld, dát zou wel eens de oplossing kunnen zijn.

Opnieuw is er een discussie losgebarsten over het donorschap. Het aantal ‘nee-zeggers’ is opgelopen van 13 procent in 2004 tot 26 procent nu, en het aantal nabestaanden dat toestemming voor donatie geeft als het slachtoffer hierover niets heeft laten registreren, is afgenomen van 40 procent in 2004 naar 30 procent nu.

Tijd voor een nieuw idee: mensen over de streep trekken door financiële prikkels te geven. Korting op ziekenfondspremie voor diegenen die tóch besluiten een ‘ja-zegger’ te worden en korting op begrafeniskosten voor nabestaanden. Of directer, het bieden van een flinke som geld voor het afstaan van een nier bij leven. En waarom eigenlijk niet? Zoals Erwin Kompanje (medisch ethicus) zaterdag in Nova terecht opmerkte, wordt tot nu toe iedereen beter van orgaandonatie, behalve de donor. Transplantatieartsen verdienen een aardig salaris en de ontvangers kunnen verder met hun leven. De donor krijgt nu hooguit een versierde stoel in de hemel en zelfs dat is tamelijk onzeker. Waarom zouden we maar blijven zeuren om altruïsme, om iets over te hebben voor de medemens ná ons leven? Tijdens het leven loopt het immers ook wel los met de onderlinge solidariteit.

Toch liggen er gevaren op de loer als we ons op het gladde ijs van orgaanhandel gaan begeven. Nu kan 40 procent van de niertransplantaties worden verricht dankzij vrijwillige donatie van levende familieleden of vrienden. Ik kan me voorstellen dat een broer of zus, die nu nog uit mededogen een nier afstaat, zich achter de oren krabt als hij of zij voor diezelfde daad veertigduizend euro kan beuren. Tenslotte kun je zoiets slechts één keer doen en een extraatje kunnen we allemaal gebruiken. Natuurlijk, we houden van onze broers en zussen. Maar kijk alleen eens naar het aantal familieruzies dat ontstaat door erfeniskwesties. Zodra er geld in het geding komt, neemt de liefde af. Zal het beetje altruïsme dat nog rest niet verder afnemen door te gaan betalen voor het afstaan van een nier? En hoe gaat de Nierstichting al die nieren dan betalen?

Volgens Kompanje moet de verkoop van organen wel plaatsvinden onder strikte voorwaarden. Het mag niet zo zijn dat iedere student die in geldnood verkeert zich tot het dichtstbijzijnde Medisch Centrum richt. Rijst de vraag: wie komen dan in aanmerking om te verkopen? En wie gaat die criteria – jij wel, jij niet – vaststellen? Krijgen we soms te maken met een nieuwe vorm van discriminatie: orgaandonatiediscriminatie?

De ontdekking in de vorige eeuw, dat organen van mensen uitwisselbaar zijn, dreigt uit te lopen op een onhanteerbare vraag naar nieuwe menselijke onderdelen. Al langer is bekend dat in China en India mensen worden vermoord om hun organen. En de laatste jaren kan men ook in Midden- en Oost-Europese landen terecht voor een ‘vers niertje’, stelt Chel Mertens, nierpatiënt en tevens directeur van de Nierpatiëntenorganisatie NVN in het Algemeen Dagblad van zaterdag. Ook die nieren zullen vast niet betrokken worden van nette, gesubsidieerde nierkwekerijtjes. Bakken met geld zijn al uitgegeven aan campagnes, acties en voorlichtingsmateriaal om mensen te bewegen na hun leven donor te worden. Toch blijft het publiek terughoudend. Heeft dit misschien te maken met het feit dat het mysterie rond sterven en dood niet definitief is opgelost?

Toch blijft Paul Beerkens van de Nierstichting zijn hoop vestigen op meer voorlichting, betere registratie, medische verbeteringen en zelfs verplicht donorschap. Maar tot nu toe lijkt het geven van meer voorlichting juist te leiden tot een afname van de bereidheid om donor te worden.En wat bedoelt hij precies met medische verbeteringen? Is de medische zorg voor stervende orgaandonoren op dit moment dan nog niet optimaal?

De kans om veel geld te verdienen met de verkoop van iets wat je bij geboorte gratis meekrijgt, zou wel eens de sleutel kunnen zijn om het orgaantekort op te lossen. En anders zouden we verplicht donorschap bij leven ter discussie kunnen stellen. Dat iedere Nederlander bij het bereiken van de 40-jarige leeftijd verplicht een nier en een stuk lever afstaat of zo.

Pamela Stark is auteur van ‘De hele waarheid’, een interviewbundel met verhalen uit de praktijk van orgaantransplantatie.

Aangeven of u wel of geen donor wilt worden kan via www.donorvoorlichting.nl

Rectificatie / Gerectificeerd

Pamela Stark schreef in het artikel Donor geworden? Korting op de kist! (16 mei, pagina 15) dat niet een beroep op altruïsme, maar betaling een oplossing kan zijn voor het tekort aan organen. De laatste zin ontbrak echter. Nu luidde het eind: „En anders zouden we verplicht donorschap bij leven ter discussie kunnen stellen. Dat iedere Nederlander bij het bereiken van de 40- jarige leeftijd verplicht een nier of een stuk lever afstaat of zo.” Daarop had deze zin moeten volgen: „Het kan blijkbaar niet gek genoeg.”