De president is de deur uit, leve de president!

Vanmorgen werd Nicolas Sarkozy beëdigd als president van Frankrijk. Het ging om het theater van binnenkomen en uitzwaaien.

Hij kwam per auto, wuivend uit het raam, omgeven door een haag politieagenten. Nicolas Sarkozy is vanmorgen officieel geïnstalleerd als de 23ste Franse president. Kort na elven ontving hij in een gesprek onder vier ogen van zijn voorganger Jacques Chirac de code van het Franse kernwapen en enkele staatsgeheimen.

Om kwart voor twaalf hield hij zijn eerste rede als president. Niet het gebruikelijke protocollaire dankwoord, maar een plechtige belofte „nieuwe oplossingen te verzinnen”. Sarkozy duidde zijn verkiezingszege op 6 mei als „de overwinning van het Frankrijk dat niet wil sterven.” Chirac kreeg een beleefde pluim voor zijn inspanningen voor vrede, internationaal aanzien en ecologie. Maar daarna volgde de aankondiging dat vanaf nu Frankrijk anders wordt. Anders móet worden: „Elke vertraging is nu fataal en niet meer in te halen.”

De president is de deur uit, leve de president! Een Franse machtsoverdracht is vooral een inauguratie, een echo van koninklijke tradities. Het volk heeft gekozen, nu gaat het om het theater van binnenkomen en uitzwaaien. Chirac vertrok zoals Sarkozy kwam: per auto. Wuivend, en uitgezwaaid en toegeklapt door Sarkozy.

In de regie ligt de boodschap. In 1974 kwam Valéry Giscard d’Estaing losjes over straat aanwandelen, om te symboliseren dat met hem een nieuw, modern tijdperk begon. Zeven jaar later vertrok hij ook weer te voet, uitgejouwd door de aanhangers van zijn socialistische opvolger François Mitterrand. De avond ervoor had hij in een korte televisierede de Fransen nadrukkelijk ‘au revoir’ gezegd, gevolgd door een close-up van een lege stoel.

In 1995 ging het vriendelijker. Een auto bracht de gaullistische nieuwkomer Chirac tot op de binnenplaats. Daar werd hij verwelkomd door de ernstig zieke Mitterrand, die de presidentiële werkkamer alvast had ingericht met de meubels van Charles de Gaulle. Een welkomstgeschenk.

Met Nicolas Sarkozy kreeg Jacques Chirac vanmorgen een opvolger die tegelijk zijn gaullistische partijgenoot is én een nieuw tijdperk wil vormgeven. Het werd volgens de commentatoren een ‘hartelijke overdracht’. Het binnenhof van het Elysée betrad Sarkozy te voet, over een rode loper. Chirac bewees hem de eer de treden van het paleis af te lopen om hem te verwelkomen. Een novum. Bewijs van de ontspannen sfeer. Fotografen schreeuwden de presidenten toe voor een extra handdruk. Eerder poseerde Sarkozy’s echtgenote Cécilia al voor hen, in goudkleurige jurk tussen hun vijf kinderen in sober zwart. Net als het echtpaar Chirac gaat de familie Sarkozy in het Elysée wonen. Echtgenotes van de vroegere presidenten Mitterrand, Giscard en Pompidou woonden niet in het paleis.

Voor Chirac is het 35 jaar geleden dat hij niet in een of ander staatspaleis woonde. Hij gaat eerst op vakantie in Zuid-Marokko, en richt zich daarna op een stichting ter bevordering van de dialoog tussen culturen en ecologie.

Gisteravond sprak de scheidende president op zijn beurt via de tv tot het volk. Zijn afscheidsrede was sober. Hij veroorloofde zich een advies aan de Fransen: „Ondanks de verscheidenheid, blijf verenigd en eendrachtig. Dat is essentieel.” Chirac claimde de „trots van volbrachte plicht” en de modernisering van het land. Hij hield het de helft korter dan Sarkozy vanmorgen: amper vijf minuten.

Voor Sarkozy begon vanmorgen de cruciale eerste maand van zijn vijfjarig mandaat. Morgen benoemt hij een opvolger voor premier Dominique de Villepin, die gisteren officieel zijn ontslag indiende. Eind deze week volgen de ministers.