Arbeidsmigranten welkom, maar illegalen eruit

Brussel doet voorstellen voor Europees migratiebeleid.

Dankzij de bootmigranten lijkt er politiek momentum.

Daar waren ze opeens weer. De afgelopen dagen kwamen er zo’n 900 illegalen uit Afrika per boot aan op de Canarische Eilanden. Het was de eerste keer dit jaar dat zo’n grote groep landde.

Het roept herinneringen op aan vorig jaar, toen illegalen in groten getale over zee naar Europa kwamen. Wat doet de Europese Unie, werd toen gevraagd. Vandaag presenteert de Europese Commissie, het dagelijkse bestuur van de EU, een nieuw onderdeel van haar migratiebeleid. Het bestrijden van illegale migratie en het bevorderen van legale migratie gaan daarbij hand in hand.

De Commissie zal vandaag voorstellen om werkgevers die illegalen inhuren harder aan te pakken. Zulke ondernemers moeten in heel Europa gevangenisstraffen kunnen krijgen. En ze moeten kunnen worden uitgesloten van overheidsopdrachten.

Sommige lidstaten, waaronder Nederland, hebben al wetgeving op dit terrein. Maar nationale regels worden niet overal goed gehandhaafd. Ook daarover wil verantwoordelijk eurocommissaris Frattini (Justitie) in Europees verband afspraken maken.

De meeste illegalen in Europa komen niet over zee, maar over land of via de lucht. Maar door de illegalen in bootjes, die soms voor het oog van camera’s landen op toeristenstranden, staat het onderwerp hoog op de politieke agenda. De Commissie probeert het daardoor ontstane momentum te benutten om afspraken te maken over een Europees migratiebeleid.

Het beleid dat de Commissie voorstaat wordt enerzijds gekenmerkt door een strengere aanpak van illegale migratie. Daarin past het voorstel van vandaag, maar ook de Europese grenspatrouilles (zie het kader). Anderzijds wil de Commissie meer mogelijkheden voor legale migratie: mensen zullen minder snel illegaal naar Europa komen als dat ook legaal kan, is de hoop, en de vergrijzende EU heeft migranten nodig op de arbeidsmarkt.

Legale migratie is een gevoelig thema. In 2001 deed de Commissie al eens een voorstel voor legale migratie, maar dat bleek politiek onhaalbaar. Nu probeert ze het opnieuw: Frattini presenteert vandaag ook een plan voor legale seizoensmigratie naar Europa. Het idee is dat de Commissie gaat bemiddelen tussen EU-lidstaten die personeel nodig hebben en bijvoorbeeld Afrikaanse landen die werknemers in de aanbieding hebben.

Simpel gezegd komt het hier op neer: ‘Brussel’ wil tegen een emigratieland kunnen zeggen dat er een bepaald aantal banen is voor mensen uit dat land, in een Europees land. In ruil daarvoor kan het emigratieland worden gevraagd mee te helpen bij het bewaken van grenzen of het opnemen van illegalen. De Commissie is al bezig een soort arbeidsbureau op te zetten in Mali, waar potentiële werknemers ‘gematcht’ worden met het banenaanbod in Europese landen.

De Commissie werkt nog aan voorstellen waarmee ook hoogopgeleiden makkelijker, tijdelijk toegang krijgen tot de Europese markt.

VVD-europarlementariër Jeanine Hennis-Plasschaert is blij met de strenge aanpak van illegale migratie én hernieuwde aandacht voor legale migratie. Specifieke maatregelen per groep zijn politiek beter verkoopbaar, zegt ze. „We hebben gewoon behoefte aan migranten.”