Machtsstrijd creëert chaos in de Gazastrook

In de Gazastrook is het geweld tussen Palestijnse groepen onderling weer losgebarsten. Vanochtend vielen daarbij acht doden. ‘Macht, wraak en geld spelen allemaal een rol.’

„Vanaf de eerste dag begreep ik dat mijn functie als minister van Binnenlandse Zaken inhoudsloos was, ik was minister zonder gezag. Ik heb dat gezegd tegen de president en de premier, maar er gebeurde niets.”

Hani Kawasmeh (52), nu ex-minister in de Palestijnse Autoriteit, wilde twee weken geleden al ontslag nemen, maar premier Haniyeh hield hem aan boord. Toen zondag de machtsstrijd in de Gazastrook tussen de twee grootste Palestijnse organisaties, het nationalistische Fatah en het fundamentalistische Hamas, opnieuw losbarstte, begreep Kawasmeh dat hij nooit greep zou krijgen op de chaos. De anarchie en zijn vertrek vormen een bedreiging voor de Palestijnse ‘eenheidsregering’, die verdeeld is en onmachtig om aan de chaos een einde te maken.

Kawasmeh zou volledige controle krijgen over de politie, de preventieve, algemene en militaire veiligheidsdiensten, de presidentiële garde en de executieve ordedienst. De eerste vijf diensten worden gecontroleerd door Fatah, de laatste door Hamas. President Abbas, tevens leider van Fatah, werkte in de praktijk de uitvoering van de afspraken tegen, omdat hij de sterke mannen van Fatah in de Gazastrook, Mohammed Dahlan en Rashid Abu Shabak, niet wilde bruuskeren. Met name Dahlan, die de politie en de veiligheidsdiensten beschouwt als ‘zijn’ organisaties, duldde geen bemoeienis van een minister. Premier Haniyeh wilde de executieve ordedienst van Hamas buiten het bereik van de minister houden. Deze ordedienst bestaat grotendeels uit leden van de militaire vleugel van Hamas en wordt door Hamas gefinancierd met in Iran en Arabische landen ingezameld geld.

De politie- en veiligheidsdiensten van Dahlan en de executieve ordedienst bestrijden elkaar nu. In deze strijd mengen zich de Aqsamartelarenbrigades, die gelieerd zijn aan Fatah en ook aan Dahlan, en volgens de Palestijnse journalist Sawat al-Kahlut nog „een stuk of twaalf criminele groepen”. Deze groepen behoren tot de grote families, die vrijwel allemaal over eigen milities beschikken.

Kahlut: „Het is hier complete chaos, niemand weet meer waarover het gaat en wie wat heeft gedaan. Macht, wraak, geld, het speelt allemaal een rol. Er lopen tienduizenden jonge mannen rond die nergens naar toe kunnen, niets te doen hebben en bereid zijn te vechten voor een gratis wapen en paar shekel per dag, waarvan zij hun families moeten onderhouden.” Van de 1,5 miljoen Gazanen leeft bijna de helft van de steun van UNRWA, de VN-organisatie voor hulp aan Palestijnse vluchtelingen, en is de andere helft afhankelijk van de Palestijnse Autoriteit of Hamas. Als gevolg van de afsluiting door het Israëlische leger is de economie ingestort.

De strijd tussen Fatah en Hamas heeft dit jaar 157 Palestijnen het leven gekost. Er zijn 946 mensen gewond en 180 ontvoerd, onder wie BBC-journalist Alan Johnston. Hij is waarschijnlijk in handen van de Dogmush-clan, die zich manifesteert als ‘Leger van de Islam’ en Al-Qaeda-achtige eisen stelt. „Dat is naäpen, dat is een masker waarachter zij zich verschuilen, het gaat om losgeld”, zegt Al-Kahlut.

Dat de bevolking in de afgesloten Gazastrook steeds geloviger wordt, of in ieder geval onder steeds grote druk staat van radicale islamieten, blijkt uit de sluiting van internetcafés en de recente moorden op vrouwen. In de afgelopen maanden zijn tien internetcafés, waar jongeren konden ontsnappen naar de buitenwereld, na dreigementen gesloten.