Doodsbang sloot hij zich twee dagen op

Op de rol van de Arnhemse rechter stonden gisteren twee zaken van militairen die werk weigerden in Afghanistan. De één vond dat hij werd overvraagd, de ander was doodsbang.

Waarom weigerde Soleiman T. uit Bergambacht vorig jaar juni in Afghanistan zijn taken uit te voeren? Omdat hij vond dat hij te hard moest werken. Dat was hem tijdens zijn opleiding tot tolk in Nederland niet verteld. De man moest dubbele uren draaien, zo verklaarde hij gisteren tegenover de militaire rechter in Arnhem.

Naast vertaalwerkzaamheden in het veld moest T. ook radiogesprekken van de Talibaan vertalen. Voor die laatste taak was hij niet aangenomen, zegt hij. Bovendien was T., die geboren is in Kabul, bang voor represailles tegen zijn familie die nog in Afghanistan woont als de Talibaan ontdekte dat hij ze afluisterde. Maar de kolonel, onder wie de verdachte viel, vermoedde onwil. Volgens de kolonel had T. gezegd: „Ik ga niet in een bureaucontainer werken.”

De rechtszaak tegen Soleiman T. (21) is een van de vijf strafzaken die te maken hebben met dienstweigering voor Afghanistan. Drie militairen weigerden te worden uitgezonden, twee weigerden dienst in Afghanistan. In december vorig jaar werd een militair uit Warffum veroordeeld tot twee maanden cel, maar in april werd hij vrijgesproken voor algehele dienstweigering. Hij had wel veroordeeld kunnen worden voor het weigeren van een dienstbevel, maar daarvoor vervolgde het Openbaar Ministerie hem niet. Er lopen ook nog zaken tegen Jethro W. en Richard F. Eerstgenoemde is veroordeeld voor dienstweigering maar kreeg geen celstraf. De maximale celstraf voor dienstweigering bedraagt twee jaar.

Zo hoog zal de straf voor Soleiman T. in elk geval niet uitvallen. De officier van justitie eiste gisteren 200 uur werkstraf en een maand voorwaardelijke militaire detentie, met een proeftijd van twee jaar. De advocaat van T. pleitte voor vrijspraak. Ze had daar een aantal motieven voor: een gebrek aan opleiding, zowel de werkzaamheden als de dienstbevelen waren onduidelijk en de slechte organisatie voor tolken in het uitzendgebied. De raadsvrouw vindt dat T. al genoeg gestraft is met een oneervol ontslag, waar overigens wel bezwaar tegen is aangetekend. De uitspraak is op 25 mei.

Gisteren werd door het Openbaar Ministerie ook de andere zaak aangehouden van een dienstweigeraar in Afghanistan. De militair (22) was vorig jaar september betrokken bij een vuurgevecht met Talibaanstrijders. „Dat is hem zeer zwaar op zijn dak gevallen”, zegt zijn advocaat Bart Damen van de militaire vakbond AFMP/FNV. Uit angst om beschoten te worden, vertelt Damen, heeft de man zich vervolgens twee dagen opgesloten in een pantserwagen. Toch besloot de psycholoog ter plaatse dat de militair opnieuw ingezet kon worden. Dat weigerde hij.

Daarop werd de militair teruggestuurd naar Nederland. Volgens Damen is zijn cliënt „verknipt” teruggekeerd. „Zoiets heb ik nog nooit meegemaakt”, zegt hij. De militair zit sindsdien ziek thuis. Een duidelijk geval van posttraumatische stress-stoornis (PTSS), aldus de raadsman. De zaak tegen de man werd gisteren opnieuw aangehouden. Eerder werd hem alleen algehele dienstweigering ten laste gelegd, maar nu ook het weigeren van een dienstbevel.

Advocaat Damen hoopt dat de zaak tegen zijn cliënt geseponeerd wordt. Volgens hem heeft Defensie „begrip” voor de situatie van zijn cliënt. Hij is bijvoorbeeld nog in dienst. De militair zal weer onderzocht worden. Daarnaast wordt er onderzoek gedaan naar zijn behandeling in Afghanistan. Damen vindt dat Defensie zijn cliënt vóór zijn uitzending psychisch beter had moeten screenen.