Digitaal gefouilleerd in drie seconden

Op Schiphol zijn de eerste ‘security scans’ in gebruik genomen. Fouilleren hoeft dan niet meer. Er zijn bezwaren, zoals: aantasting van privacy van passagiers.

Je stapt de cabine in. Je houdt de armen omhoog. En drie seconden later kunnen de passagiers verder lopen, op weg naar hun vlucht van Schiphol naar Schotland. „Een beetje vreemd”, zegt Kelvin Cowe uit het Schotse Perth over de security scan die vanmorgen op Schiphol in gebruik is genomen. „Maar het schijnt te werken. Ik vind het prima.” De jonge man is een van de eerste passagiers die op deze wijze worden gecontroleerd. Dit in plaats van fouilleren of „lijfsvisitatie”, zoals beveiligers het ook wel noemen, met alle ongemakken van dien. „No problem”, zegt Annie Crick, eveneens op weg naar Schotland, en zojuist elektronisch gefouilleerd.

Schiphol is de eerste luchthaven ter wereld die de security scan grootschalig inzet bij de controle van passagiers, door beveiliging en douane. Er zijn zeventien scans aangekocht, waarvan vandaag de eerste twee in gebruik zijn genomen. AUB armen houden zoals afgebeeld, luidt de instructie. Wie weigert in de cabine te stappen, kan doorlopen naar de gebruikelijke persooncontrole.

Het apparaat maakt op basis van weerkaatsing een beeld van de contouren van het lichaam, door middel van de zogenoemde millimeter wave-technologie. „In een oogopslag wordt gezien of een passagier verboden voorwerpen op zijn of haar lichaam draagt”, aldus Schiphol.

Er zijn twee mogelijke bezwaren. Ten eerste de privacy. De controleurs zien op hun computerschermen een „plaatje van een lichaam” zonder kleren. Om mogelijke bezwaren weg te nemen is besloten het hoofd van een passagiers onzichtbaar te maken. De beelden worden onmiddellijk gewist. En de analist bevindt zich in een andere ruimte en heeft geen oogcontact met de persoon in kwestie. Wel staat hij in directe verbinding met de beveiligers ter plaatse, zodat die in geval van „ongerechtigheden” op het lichaam, bijvoorbeeld een mes gestoken in een riem, een persoon gericht kunnen fouilleren. Het tweede mogelijke bezwaar is dat de straling de gezondheid schaadt. Dat is niet het geval. „De millimeter wave-technologie werkt, in tegenstelling tot bepaalde medische scanners, niet met röntgenstraling”, aldus een folder.

Grote voordelen kwamen afgelopen jaar aan het licht tijdens een proef met vliegend personeel. Minder wachten, en minder handen aan je lijf. „De passagier is de winnaar”, zegt directeur Rovers van de douane. De nationaal coördinator terrorismebestrijding, Tjibbe Joustra, is om drie reden „blij” met de scan, vertelt hij. Dit apparaat bewijst hoe goed private en publieke partijen samenwerken om de veiligheid op de luchthaven te vergroten. Het zet Schiphol als een moderne luchthaven op de kaart. En persoonscontrole is niet altijd plezierig, maar op deze manier wordt het „makkelijker”, aldus Joustra. „Dit is een omslagpunt.”

Vice-president Ad Rutten van Schiphol verwacht dat de wachttijd bij de persoonscontrole met de helft wordt gereduceerd. Dat is prettig voor de reizigers en voor de luchthaven. „Hoe korter de rijen, des te minder extra ruimte we in de terminal nodig hebben.”