Corruptie en omkoperij onder meteorologen

Lang voor de persconferentie zit Maria do Rosário Veiga al achter de microfoon. Mantelpak, klassieke schoenen, donkerrode lipstick – ze wil overkomen als een degelijke professional, niet als iemand die wild om zich heen slaat. Veiga (47) is namelijk een klokkenluider.

De Portugese werd eind 2006 ontslagen als hoofd van de interne accountantsdienst bij de aan de VN verbonden World Meteorological Organisation (WMO) in Genève. In 2003 had ze de WMO nog een mooie dienst bewezen: ze toonde aan dat een Soedanese werknemer 3,5 miljoen dollar van de organisatie had gestolen: 800.000 voor zichzelf en 2,7 miljoen voor derden. De WMO stapte naar de Zwitserse rechter. Toen die de Soedanees wilde arresteren, in november 2003, bleek de vogel gevlogen.

Vervolgens ontdekte Veiga waarvoor de man het geld had gebruikt: om vertegenwoordigers op een Keniaan te laten stemmen bij de verkiezingen voor een nieuwe secretaris-generaal in 2003. In ruil kregen ze vliegtickets en ‘zakgeld’. De Keniaan haalde het niet. Na vier onbesliste stemrondes werd tot veler verrassing de Fransman Michel Jarraud gekozen. Jarraud was jaren vice-secretaris-generaal onder de corrupte Nigeriaan Godwin Obasi.

Over deze Jarraud wil Veiga het vanmiddag hebben. Op 16 mei wil hij worden herkozen voor een tweede termijn. Na het fraudeschandaal – vóór zijn aantreden – heeft hij flink de bezem door de WMO gehaald, dat vindt iedereen. Maar volgens Veiga heeft Jarraud tegelijkertijd haar vervolgonderzoek naar de omkoperij gesaboteerd. „Zeker vijftien WMO’ers, heb ik ontdekt, waren betrokken bij die fraudezaak. En misschien Jarraud zelf. Omdat hij niet wil dat dit uitkomt weigert hij hun diplomatieke immuniteit op te heffen. De Zwitserse rechter kan hen dus niet horen.”

Zo zou een Poolse van de juridische dienst in 2003 de Soedanees telefonisch hebben getipt dat hij de volgende dag zou worden gearresteerd. De Soedanees kocht meteen een enkeltje Kairo. Waarom, zegt Veiga, hield Jarraud deze Poolse, en anderen, de hand boven het hoofd? Waarom schrapte hij namen uit het auditrapport? „Ik deed mijn werk: de fraudezaak uitspitten. Eerst zei Jarraud: stop ermee. Toen plaatste hij me over. Ik protesteerde. Natuurlijk! In november ontsloeg hij me.”

Haar advocaten kankeren luid op de wetteloosheid bij de VN. Internationale ambtenaren die ruzie hebben met hun baas kunnen vanwege hun immuniteit meestal niet bij een externe, onafhankelijke rechtbank terecht. Ze moeten dus naar een intern tribunaal, dat traag is en duur, en niet-bindende vonnissen velt. Daardoor lopen veel klachten spaak. Veiga is naar dit tribunaal gestapt en, als test, naar een Amerikaanse rechtbank.

Dan komt het nieuws: de rechter in New York heeft net gezegd dat hij Veiga’s klacht niet zal behandelen, maar dan moet de WMO wél de immuniteit opheffen van degenen die de Zwitserse rechter wil horen.

‘Toevallig’ geeft Jarraud vanmiddag óók een persconferentie, in een congrescentrum waar 188 WMO-lidstaten vergaderen. Er komen naar meteorologische maatstaven veel journalisten op af: vijftien. Achterin zit iemand die net ook bij Veiga was – ditmaal mét WMO-pasje.

Jarraud is gespannen. „De lidstaten steunden me gisteren allemaal”, zegt hij. „Ik heb het management radicaal hervormd.” Hij vertelt dat de Soedanees in 2003 „enkele tienduizenden dollars” aan omkoperij heeft besteed – minder dan Veiga zegt. En nee, hij heeft Veiga’s auditrapport uit 2005 niet gecensureerd. Hij heeft het aan de Britse rekenkamer voorgelegd, en „zij zagen ook geen nieuwe elementen”. Jarraud ziet dus alleen iets in de fraudezaak tegen de verdwenen Soedanees, niet in de omkoopzaak. Dan komt het: „Toch heb ik de immuniteit van negen, tien mensen opgeheven zodat de Zwitserse rechter hen kan horen.”

Horen, waarover? „Dat moet u de rechter vragen.”

Heeft Jarraud zijn eigen immuniteit ook opgeheven? „De rechter wil mij ook horen. Ja dus.”

Zo wordt het toch nog een interessante middag. Na vier jaar gaat de zaak lopen zoals Veiga wil: de rechter gaat de omkoperij onderzoeken. Waarom heeft Jarraud haar eigenlijk ontslagen, destijds? „Dat moet u haar vragen.”

Jarraud krijgt zijn tweede termijn, denkt men. Revoluties zijn nog nooit bij de WMO begonnen. Maar mócht de rechter straks mensen willen vervolgen, heft Jarraud hun immuniteit dan wéér op? Zelfs als er geen verkiezingen in het vooruitzicht zijn? Die vraag, die blijft nog even.

Auditrapport en aanklacht Veiga vs WMO: www.unreform-now.org/