Bliksem in Ethiopië: orkaan in VS

Zomerse onweersbuien boven Ethiopië leiden tot orkanen voor de westkust van Midden- en Noord-Amerika. Het verband tussen deze atmosferische verschijnselen bleek overduidelijk in 2005 en 2006.

Colin Price van de Universiteit van Tel Aviv en zijn collega’s schrijven deze maand in Geophysical Research Letters dat er in 2005 en 2006 een sterke correlatie was tussen orkanenvorming boven de Atlantische Oceaan en de intensiteit van bliksems boven Oost-Afrika.

Het aantal orkanen in die jaren was erg verschillend: 2005 was heel actief met 28 orkanen, waarvan Katrina de bekendste is. 2006 was juist een erg rustig jaar, met maar tien orkanen. Opmerkelijk genoeg werden er in 2006 ook 23 procent minder bliksems geregistreerd in Oost-Afrika en waren er minder zware onweersbuien.

Juist die zware buien zouden volgens Price en collega’s orkanen inluiden. Zoals grote keien in een beek de waterstroom turbulent maken, zo zouden deze buien storingen veroorzaken in de oostelijke straalstroom boven Afrika. Die ontstaat door temperatuurverschillen tussen de warme lucht boven de Sahara en de koelere lucht boven de Golf van Guinee, en is in de zomer het krachtigst.

Zomerse storingen in de straalstroom zouden daarna, zo denken de auteurs, leiden tot de al langer bekende lage drukgebieden, African Easterly Waves (AEW), die zich in de loop van een week naar de Atlantische Oceaan verplaatsen. Ongeveer de helft van die depressies ontwikkelt zich tijdens de drie weken durende tocht over de oceaan tot een tropische storm en soms tot een orkaan. Zes van de tien tropische stormen en 85 procent van de orkanen boven de Atlantische Oceaan ontstaan uit een AEW.

Uit het onderzoek blijkt dat tussen juni en september 2005 vijftien orkanen uit een AEW ontstonden, en dat aan dertien daarvan (87 procent) donderbuien in Oost-Afrika vooraf gingen. In 2006 werden zes van de zeven zomerse orkanen voorafgegaan door intense bliksemactiviteit (86 procent).

Hoe stormen zich boven de oceaan ontwikkelen, hangt ook af van de temperatuur van het oppervlaktewater, de aanwezigheid van stof en de verticale structuur van de wind. Maar, zeggen de auteurs, het bijhouden van bliksemactiviteit in Oost-Afrika biedt extra gereedschap om de kans op orkanen te bepalen.

Rectificatie / Gerectificeerd

In het artikel Bliksem in Ethiopië: orkaan in VS (15 mei, pagina 8) staat dat onweerstormen in Ethiopië tot orkanen boven de Atlantische Oceaan en de westkust van Amerika leiden. Bedoeld is de oostkust.