Belegger John de Mol blijkt toch strateeg

Mediaondernemer John de Mol en Berlusconi’s Mediaset bieden 2,6 miljard euro voor Endemol, terwijl het zeven jaar geleden voor 5,5 miljard werd verkocht.

En weer zet hij de financiële wereld op het verkeerde been. John de Mol verklaarde begin dit jaar nog geen interesse te hebben in een volledige overname van Endemol. Het belang dat zijn investeringvehikel Cyrte sinds november 2005 had opgebouwd en in januari boven de zichtbare 5-procentsgrens was gekomen, was een belegging „om zuiver financiële redenen”, riep zijn woordvoerder destijds.

Gisteren kwam de aap uit de mouw: samen met twee sterke partners biedt De Mol ruim 2,6 miljard euro voor het resterende belang van 75 procent dat het Spaanse Telefónica in Endemol heeft. De rest staat al anderhalf jaar op de Amsterdamse beurs genoteerd – dáár kocht De Mol zijn 5 procent op. De groep rond Cyrte bereidt een bod voor op dit resterende deel van minimaal 25 euro per aandeel en waardeert Endemol in zijn geheel daarmee op ruim 3,1 miljard euro.

Twee jaar geleden was de schijnbeweging omgekeerd: menigeen dacht dat De Mol het flinke belang in telecombedrijf Versatel zou gaan integreren met zijn andere belangen in mediagerelateerde bedrijven. Maar toen het Zweedse Tele2 een aantrekkelijk bod deed op Versatel, bood De Mol als eerste zijn 42 procent aan. Boekwinst: ruim 130 miljoen euro.

Met de aankoop van Endemol van Telefónica maakt De Mol op papier opnieuw een klapper. Zeven jaar geleden werd hij miljardair door, samen met medeoprichter Joop van den Ende, hun productiebedrijf op de top van de internethausse te verkopen aan Telefónica. Van de 5,5 miljard euro in aandelen die de Spanjaarden betaalden, was ruim een kwart voor hem. Nu koopt hij het bedrijf terug voor iets meer dan de helft, terwijl Endemol in omvang en winst ruimschoots verdubbeld is.

Overigens betaalt De Mol lang niet alles van de gisteren overeengekomen aankoopsom. Cyrte Investments heeft twee sterke partners gevonden: het Italiaanse media-imperium van ex-premier Silvio Berlusconi en de Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs. Elke partij doet voor eenderde mee. In Cyrte zelf participeren nog pensioenfonds PGGM en zakenbank NIBC.

De aankoop van Endemol kan niet los worden gezien van De Mols plannen met zijn mediabedrijf Talpa. De Mol voert sinds enige tijd exclusieve onderhandelingen met RTL over de verkoop van Talpa. Die transactie zou De Mol het geld kunnen verschaffen om zijn deel in Endemol te kopen. Bovendien bezorgt hij zijn oude liefde een goed gevulde orderportefeuille voor de komende jaren.

Onderdeel van de overeenkomst tussen De Mol en RTL is volgens deskundigen een afnameverplichting. RTL moet gedurende een bepaalde periode verplicht programma’s afnemen van De Mol/Endemol. Een dergelijke overeenkomst bestond jaren geleden ook al tussen RTL en Endemol. RTL krijgt met Talpa niet alleen een vierde tv-kanaal (Tien), maar ook het succesvolle Radio 538 en het recht om nog een jaar betaald voetbal uit te zenden.

Een overeenkomst met RTL biedt De Mol ook een elegante uitweg uit het teleurstellende avontuur met Tien. De commerciële omroep haalt niet de kijkcijfers die men verwachtte. De Mol wil graag programma’s maken voor televisie en die met Endemol aanbieden, liet een woordvoerder weten. „John de Mol heeft besloten dat content king is”, aldus een media-analist tegen het ANP. „De rol van zenderbaas bevalt hem niet.” Een alternatief scenario voor Talpa/Tien, de eerder aangekondigde oprichting van een tweede zender, lijkt nu minder waarschijnlijk.

Endemol kan de gedwongen winkelnering van RTL goed gebruiken. Het bedrijf is succesvol, maar de toekomst kent een aantal onzekerheden. Endemol steunt op oude succesformules als Big Brother en Deal Or No Deal. Het Big Brother-format loopt inmiddels zeven jaar, terwijl Endemol uitging van een ‘houdbaarheid’ van vier jaar. Het oude format Deal Or No Deal (in Nederland begonnen als Miljoenenjacht) kent inmiddels een tweede leven: DOND brak vorig jaar door in de VS en Groot-Brittannië, de belangrijkste tv-markten.

Verder dreigt verzet tegen de overname bij Endemols divisies in Frankrijk en Spanje, samen goed voor een kwart van de omzet. De baas van de Franse divisie, Stéphane Courbit, leidde een concurrerend consortium dat ook Endemol wilde kopen. Eerder dreigde hij te zullen opstappen als hij naast de hoofdprijs zou grijpen. Courbit is belangrijk voor Endemol wegens zijn contacten met TV1, de grootste klant in Frankrijk. Ook in Spanje zouden managers van Endemol willen vertrekken.

Silvio Berlusconi krijgt door de overname van Endemol, die nog moet worden goedgekeurd door Brussel, een nog invloedrijkere positie op de Italiaanse en Spaanse markt. Endemol en Mediaset waren verwikkeld in een felle concurrentie in Italië, waarbij Berlusconi onlangs een populaire presentator van Endemol wegkocht. Die strijd is nu voorbij.