Paus hekelt autoritaire leiders L-Amerika

Aan het slot van zijn bezoek aan Brazilië waarschuwde de paus voor de opkomst van autoritaire leiders in de regio en „ideologieën waarvan we dachten dat ze achterhaald waren”.

Indianen verlangden er heimelijk (naar om christenen te worden toen de Spanjaarden en Portugezen hun continent veroverden, zei paus Benedictus gisteren in Brazilië. Eerder werd hij in een stadion in São Paulo begroet door kleurig uitgedoste katholieke jongeren. Foto AFP) Pope Benedict XVI is welcomed by Catholic youths as he arrives at the Pacaembu sports stadium in Sao Paulo, Brazil, to take part in a youth rally 10 May 2007. Young people from Brazil, Argentina, Uruguay, Chile, Paraguay, Peru, Honduras and Mexico were already thronging to the 40,000-seat stadium. Tens of thousands more will be able to watch on giant screens outside, officials said. The Pope is in Brazil for a five-day visit. AFP PHOTO / ARTURO MARI / OSSERVATORE ROMANO AFP

Zieltjes winnen en de 130 miljoen Braziliaanse katholieken een hart onder de riem steken. Dat was het doel van het bezoek dat paus Benedictus XVI de afgelopen vijf dagen bracht aan het grootste katholieke land ter wereld. Hij voerde die missie uit via acht toespraken waarin hij consequent – meestal in het Portugees – een conservatieve boodschap verkondigde.

Alleen door orthodoxe trouw aan de katholieke leer zal zijn kerk in staat te zijn de verloren schapen terug te winnen. De in Beieren geboren kerkvader zei zich zorgen te maken over het feit dat zijn volgelingen massaal overlopen naar de evangelische kerken. Steeds meer katholieken schuilen in de tempels waar ze met spektakelstukken worden onderhouden en na een financiële bijdrage een wonder in het vooruitzicht krijgen gesteld.

De paus hield de 427 Braziliaanse bisschoppen in São Paulo voor dat de geestelijken meer gedisciplineerd en zonder politiek activisme de boodschap van Jezus moeten verkondigen. En in het land waar menig dorpspastoor openlijk samenwoont met een vrouw benadrukte hij het belang van het celibaat. Een geestelijke moet volgens hem geen populariteitspoll willen winnen. Katholieke priesters moeten niet net zulke shows willen houden als de swingende dominees van de nieuwe protestantse kerken.

Een groeiend aantal katholieke geestelijken denkt er anders over. De meest succesvolle Braziliaanse katholieke voorman is op dit moment de 40-jarige priester Marcelo Rossi uit São Paulo, een voormalig gymnastiekleraar die zich na enkele persoonlijke tragedies tot priester omschoolde. Als zingende pastoor vult hij voetbalstadions met tienduizenden gelovigen. Rossi heeft tv- en radioprogramma’s en van zijn cd’s met religieuze liederen zijn er miljoenen verkocht. Paus Benedictus moet niets hebben van dit soort nieuwlichterij.

In het vliegtuig naar Brazilië liet hij weten dat politici die abortus steunen gerust buiten de kerk mogen worden gezet. Hij reageerde daarmee op een besluit van de gemeenteraad van de Mexicaanse hoofdstad om abortus toe te staan. Een doorbraak die naar verwachting gevolgen gaat krijgen in meer Latijns-Amerikaanse landen.

Ook in Brazilië gaan steeds meer stemmen op abortus te legaliseren. Door een vrijwel totaal verbod belanden nu jaarlijks zo’n 200.000 vrouwen in het ziekenhuis die clandestien een zwangerschapsonderbreking hebben ondergaan. Naar schatting één miljoen vrouwen laten jaarlijks in Brazilië in het geheim een abortus uitvoeren.

Het sensuele Brazilië is op het gebied van de seksuele moraal misschien wel een van de minst preutse landen ter wereld. De gemiddelde leeftijd waarop mannen voor het eerst seksuele gemeenschap hebben is 15 jaar en 2 maanden (vrouwen 7 maanden later). ‘Papa Bento’ pleitte voor meer zedig gedrag en tijdens drukbezochte bijeenkomsten gaf hij de media ervan langs omdat ze seksueel immoreel gedrag zouden promoten en de eerbiedwaardigheid van het huwelijk belachelijk maken.

Het katholieke deel van het 185 miljoen inwoners tellende Brazilië is in dertig jaar afgenomen van 90 naar 70 procent. Het percentage protestanten verdubbelde tot 15.

Vooral arme gelovigen stappen over naar de pinkstergemeenten. Daarom moet er volgens de paus meer aandacht voor hen komen. „Als mensen in armoede leven, moeten we ze helpen zoals de eerste christelijke gemeenschappen dat ook deden.”

Ook de Braziliaanse politici moeten meer verantwoordelijkheid nemen. In het land dat onder gastheer en president Luis Inácio Lula da Silva menig corruptieschandaal beleefde, zei de paus dat „politici en ondernemers eerlijk en waarachtig” moeten handelen „en niet alleen het eigenbelang voorop stellen”. Dat leverde veel applaus op van de bisschoppen.

De uittocht van katholieken is ook het belangrijkste thema op de vijfde bisschoppensynode voor Latijns-Amerika en de Caraïben die de paus gisteren opende. Op de conferentie zei de paus dat marxisme en kapitalisme verantwoordelijk zijn voor veel van de huidige sociale problemen. Hij hekelde ook de opkomst in de regio van „autoritaire regimes die zich baseren op ideologieën waarvan we dachten dat ze achterhaald waren”, wat een verwijzing leek naar president Chávez van Venezuela.

Opmerkelijk was de stelling van Benedictus dat de indianen in Latijns-Amerika „heimelijk verlangden” om christenen te worden toen Spanjaarden en Portugezen hun continent veroverden. De verkondiging van het evangelie zou op geen enkel moment vervreemding van de pre-columbiaanse culturen hebben betekend of het opleggen van een vreemde cultuur.

De kerkvader maakte ook enige praktische reclame voor de kerk. De pater Franciscaan Antônio Sant’Anna Gãlvao verklaarde hij heilig. De in 1822 gestorven monnik was een steunpilaar van de armen en maakte faam als wonderdoener en verstrekker van geneeskrachtige papieren pilletjes. Zo heeft Brazilië na voetballer Pele nu voor het eerst een echte heilige.