Vaarwel saffie, hallo snus

Nytt snus från fabriken varje dag – garanterat färskt! In Zweden, en ook in Noorwegen, is het de afgelopen jaren alsmaar populairder geworden: een greep in een plat rond doosje met snus – spreek uit ‘snuus’. Het is een soort pruimtabak: tabakspoeder in een theezakje, dat je achter je bovenlip plakt. Het geeft een tabaksroes van een kwartier. Achteraf moet je voor de hygiëne wat kauwgom kauwen.

In Nederland, en in de rest van de EU is het spul onverkrijgbaar – verboden sinds 1992. Zweden wist bij de toetreding in 1995 de dans te ontspringen, vanwege het traditionele karakter van het pruim. Maar, betogen medici in het invloedrijke The Lancet nu: “Het is pervers volksgezondheidbeleid dat een verslavende drug (sigaretten, bedoelen ze) overal te krijgen is, terwijl er een verbod op is, en dat informatie over een drug die veel minder schadelijk is ontbreekt.” Oftewel: snus moet mogen!

Dat is nieuw: dokters voor tabak. En nee, volgens de verplichte belangenverstrengelings-alinea worden ze niet betaald door de fabrikant.

Het is zelfs het overwegen waard dat artsen de zakjes verstrekken aan rokers die willen stoppen, schreven Australische gezondheidswetenschappers. Zij schatten dat rokers in hun land langer zouden leven als ze overstappen op snus. Van de drie tot vier jaar spoedigere dood die de gemiddelde roker scoort, bleven met de Scandinavische pruimtabak nog maar één of twee maanden over. Je krijgt er geen longkanker van, namelijk.

Pas als er een kleine twintig niet-rokers beginnen met pruimen omdat de doosjes opeens overal in de schappen liggen, valt het geheel voor de nationale gezondheid slechter uit. Doen dus.

Zweedse ervaringen pleiten vóór, schrijven Europese gezondheidswetenschappers alweer een paar jaar. Daar is snus sinds de jaren zeventig in opkomst. Vooral bij mannen (in 2002 was een op de vier aan de snus), maar ook het aantal pruimende jongeren en vrouwen groeit. Roken is juist ontzettend uit: rookte in 1976 nog 40 procent van de mannen, in 2002 was dat gedaald tot 15 procent. Eén op de drie Zweedse was overgeschakeld van paffen naar pruimen.

Intussen is een ander onderzoeksteam in datzelfde nummer van The Lancet juist een tikkeltje teleurgesteld. Dat roken geen longkanker veroorzaakt, was al bekend. Maar uit arbo-controles van 279.897 Zweedse bouwvakkers ontdekten ze wel dat snus-gebruikers twee keer zoveel kans hadden op alvleesklierkanker. “Onze vondst is in tegenspraak met het idee dat snus geen enkel risico op kanker geeft.”

Maar ja, rokers hebben ruim drie keer zoveel kans op zo’n tumor. En mondkanker, dat kregen de bouwvakkers gek genoeg niet als ze alleen tabakstheezakjes gebruikten.

Nu is het nog te hopen dat het meevalt met het – nog niet uitgebreid onderzochte – risico op hart- en vaatziekten, want snus is met de rookverboden in cafés (in Noorwegen sinds 2004) aan een opmars bezig.

Rectificatie / Gerectificeerd

In het artikel `Vaarwel saffie , hallo snus` (W&O 12 mei) staat: Dat roken geen longkanker veroorzaakt, was al bekend.” Dat klopt natuurlijk niet. Er had moeten staan dat de Scandinavische pruimtabak snus geen longkanker veroorzaakt.