Vaag gerucht, echte koerswinst

Mijnbouwgiganten Rio Tinto en BHP Billiton mochten zich deze week verheugen in grote interesse van beleggers. Wat vage geruchten over een overname kunnen doen.

Totale gekte afgelopen week op de beurs in Australië. Geruchten dat ’s werelds grootste mijnbouwconcern, het Australische BHP Billiton, een bod zou uitbrengen op zijn Britse branchegenoot Rio Tinto, nummer drie in de wereld, leidden tot een koersrally. Het aandeel Rio Tinto steeg woensdag meer dan 11 procent tot een recordhoogte van ruim 99 Australische dollars. Er werden meer dan 9 miljoen stukken van het bedrijf verhandeld, tegen 1 tot 3 miljoen op een normale handelsdag.

De beursautoriteiten zagen maar één manier om de oververhitte gemoederen tot bedaren te brengen: Rio Tinto vragen wat er waar was van de geruchten. Het bedrijf kwam met een eenregelige, enigszins cryptische reactie: het was zich ‘niet bewust’ van een bod. Maar het bleek toch voldoende om de rust te doen terugkeren.

De run op Rio Tinto-aandelen kwam niet helemaal onverwacht. Zowel analisten van Citigroup als van Merrill Lynch hebben recentelijk in rapporten laten weten dat een samengaan tussen beide grondstofbedrijven voor de hand ligt. Tel daarbij op het feit dat mijnbouwbedrijven veel geld verdienen door de grote vraag naar grondstoffen plus het feit dat de consolidatie in de mijn- en metaalsector met het bod van de Amerikaanse aluminiumproducent Alcoa op het Canadese Alcan aanhoudt, en je vindt verklaringen genoeg voor de geruchten. De overnameprijs van Rio Tinto zou naar schatting circa 100 miljard dollar (74 miljard euro) bedragen.

„Dankzij de hoge grondstoffenprijzen gaat het goed met de mijnbouwbedrijven”, aldus analist Tom Muller van zakenbank Theodoor Gilissen. „Het zou vreemd zijn als ze dat geld op de bank laten staan. Ze kunnen het investeren in bijvoorbeeld nieuwe mijnen, maar het duurt jaren voordat een mijn echt exploitabel is. Met een overname behaal je veel sneller extra omzet.”

Als BHP Billiton geen bod uitbrengt, zouden anderen, zoals private-equitypartijen zich wegens dat grote kapitaal wel eens op Rio Tinto kunnen storten. Rio Tinto maakte vorig jaar 7,8 miljard Amerikaanse dollar winst, ruim 40 procent meer dan het jaar daarvoor dankzij de enorme vraag uit China en India naar ijzererts en koper. BHP (Broken Hill Proprietary) Billiton 10,5 miljard dollar.

Synergie zou niet de belangrijkste reden zijn voor een samenvoeging van BHP Billiton en Rio Tinto: er is op dit moment geen sprake van overcapaciteit op de sterk cyclische grondstoffenmarkt en hoewel er wel veel overlap is tussen beide bedrijven, valt het niet mee om twee mijnen samen te voegen. Volgens Citigroup zal synergievoordeel kunnen worden behaald door betere toegang tot spoorwegen en havens, meer marketing en uitbreiding van het verkoopnetwerk. Grote drijfveer achter een fusie zou zijn de vergroting van de slagkracht. Hoewel die al zeer groot is: de drie grootste ijzerertsproducenten ter wereld hebben 70 procent van de markt in handen. Samen zouden Rio Tinto en BHP Billiton 30 procent van de totale grondstoffenmarkt beheersen.

Die enorme concentratie is precies het punt waarop een eventuele deal tussen de twee mijnbouwbedrijven – die actief zijn in onder meer aluminium, koper, olie, gas, ijzererts, goud en diamant – wel eens zou kunnen afketsen. De Australische mededingingsautoriteiten hebben al laten weten dat elk bod van BHP Billiton aan een diepgravend onderzoek zal worden onderworpen. Maar die kunnen alleen voor hun eigen land spreken. BHP Billiton en Rio Tinto zijn wereldwijd actief, vooral op het zuidelijk halfrond, waar instanties die marktaandelen toetsen minder dik gezaaid zijn dan in het Westen.

Toch voorspelt ook analist Rob Clifford van ABN Amro dat de omvang van het nieuwe mijnbouwconcern een struikelblok wordt. „Staalbedrijven [afnemers van ijzererts] worden gek als er inderdaad een bod komt en zullen moord en brand schreeuwen”, aldus Clifford tegen het Amerikaanse persbureau Dow Jones. Reden daarvoor is dat de onderhandelingspositie van de veel kleinere staalbedrijven – waarvan Arcelor Mittal, de grootste, slechts 10 procent van de markt beheerst – verzwakt. Samen zouden BHP Billiton en Rio Tinto de grootste producent ter wereld worden van koper (Billiton bezit onder meer Escondida, ’s werelds grootste kopermijn, in Chili). Als leverancier van ijzererts wordt de combinatie net zo groot als het Braziliaanse mijnbouwbedrijf CVRD, de nummer twee in de wereld.

Samen hebben BHP Billiton – het van oorsprong Nederlandse Billiton, genoemd naar een Indonesisch eiland, was van 1970 tot 1994 in bezit van Shell – en Rio Tinto een marktwaarde van zo’n 300 miljard dollar.

Een antwoord op de vorming van een Brits-Australische mijnbouwgigant zal niet lang uitblijven, vermoedt Muller van Theodoor Gilissen, die zich afvraagt of een samenvoeging „niet een brug te ver is”. Vanuit concurrentieoogpunt vindt hij een combinatie van BHP Billiton en Rio Tinto „geen gezonde situatie”. Muller verwacht dat er in China een bundeling zal ontstaan van middelgrote mijnbouwers.

De beleggers moeten intussen nog even leven met geruchten, die gisteren opnieuw de koers van Rio Tinto deden stijgen. Of er behalve „enorm veel rookontwikkeling”, in de woorden van ABN Amro analist Clifford, ook vuur is, moet blijken.