Sarkozy wil de Fransen blijven verrassen

Woensdag wordt Nicolas Sarkozy beëdigd als president van Frankrijk. Sinds hij vorige week werd gekozen, heeft hij al een aantal keren laten zien dat hij alles anders wil doen.

De vertrekkende Britse premier Tony Blair was deze week even op bezoek bij de komende Franse president Nicolas Sarkozy. Foto AFP New incoming president Nicolas Sarkozy (L) welcomes British Prime Minister Tony Blair at the beginning of a meeting, 11 May 2007 at Sarkozy's office in Paris. Blair was to be the first Western leader to hold talks with president-elect Sarkozy, notably expected to include the French conservative's plans to relaunch a near-dead European treaty and get France's economy humming. AFP PHOTO THOMAS COEX AFP

Ook gekozen wil Nicolas Sarkozy verrassen. Woensdag draagt Jacques Chirac de sleutels van het Elysée, het presidentiële paleis in Parijs, aan hem over. Tot die tijd kan de nieuwe Franse president in stilte zijn regering voorbereiden. Een kleine ploeg van vijftien ministers, de helft vrouwen, een paar veteranen en veel nieuwe namen, heeft hij aangekondigd.

Maar het is geen geheim meer dat Sarkozy ook op zoek is naar onverwachte ministers. Zo heeft Hubert Védrine, ex-minister van Buitenlandse Zaken onder de linkse president Mitterrand, een verrassende toenadering afgewezen. Er wordt gefluisterd over de kansen dat zijn voormalige collega Bernard Kouchner, een van de populairste linkse persoonlijkheden, wel ja zegt tegen een plek in de rechtse regering. Omgekeerd hebben naaste medewerkers van de nieuwe president deze week van hem te horen gekregen dat ze zich moeten voorbereiden op een teleurstelling. Niet trouw, maar „efficiëntie” is het selectiecriterium, heeft Sarkozy hen voorgehouden.

Een week na de verkiezing van de 52-jarige Sarkozy kijkt het land met verbazing naar zijn aanpak. Hij doet alles anders dan voorgangers. Toen Chirac in 1995 Mitterrand opvolgde, benoemde hij niet alleen snel een regering van getrouwen. Hij legde zich ook toe op een harmonieuze machtsoverdracht, liet polemiek varen en presenteerde zich als staatsman. De komende en de gaande president verschenen samen bij de Wereldoorlogherdenking op 8 mei, hoewel Chirac dat ‘bescheiden’ deed als burgemeester van Parijs.

Sarkozy liet Chirac op 8 mei alleen optreden. De nieuwe president was op vakantie. Een driedaags tripje en famille op een luxe plezierjacht van de zakenman Vincent Bolloré rond Malta. Controverse gegarandeerd. De oppositie zag er een bewijs in dat Sarkozy, na zich in de campagne te hebben opgeworpen als kampioen van de ‘kleine man’, in werkelijkheid aan zijde staat van het ‘grote geld’. Zijn verkiezingsoverwinning vierde hij zondagavond ook al nadrukkelijk en privé, in het luxe restaurant Fouquet’s aan de Champs Elysées.

Is het succes Sarkozy naar het hoofd gestegen? De filosoof Alain Finkielkraut, die in de campagne fel tegenstander was van Ségolène Royal, oordeelde in Le Monde vernietigend over Sarkozy’s eerste week na zijn verkiezing. ,,Hij is vergeten dat hij net is gekozen als president van de republiek” schreef hij onder de kop ‘Staat van ongenade’.

Ook in Sarkzoy’s campagnestaf heerste ongemak. Een woordvoerder voerde aan dat de president tot zijn beëdiging „een burger als alle anderen” is. Voor zijn verkiezing had Sarkozy nog aangekondigd zich drie dagen te willen terugtrekken in een Frans klooster, ter bezinning. Dat klonk ernstig en gewijd. Deze week verklaarde hij al joggende op Malta niet van plan te zijn zich te verstoppen of excuses aan te bieden dat het een cruise was geworden. „Het kost de belastingbetaler geen cent.”

Volgens sommige waarnemers liet Sarkozy zich expres zien aan de zijde van een economische ‘winnaar’. Zo zou hij willen aantonen geen oud-Franse complexen te hebben over geld verdienen. Het was stap één van zijn mentale revolutie. De politicoloog Dominique Reynié vraagt zich af of Sarkozy van plan is als een populist te regeren. „Zelfs na zijn verkiezing gaat hij door de gevestigde orde tegen de haren in te strijken en zich als antisysteem te profileren.” Twee opiniepeilingen lieten gisteren zien dat de verontwaardiging door een meerderheid van ‘de mensen’ niet gedeeld wordt.

Sarkozy vloog uiteindelijk een dag eerder dan voorzien terug naar Parijs. Donderdag nam hij met Chirac deel aan een herdenking van de afschaffing van de slavernij – in de campagne had hij zich nog fel gekeerd tegen de Franse neiging tot ‘boetedoening’.

Hoe dan ook, de regime change is in volle gang. Chiracs medewerkers zijn de afgelopen maanden al bij tientallen uit het Elysée vertrokken. Deze week verhuist ook het echtpaar Chirac zelf, „voorlopig” naar een appartement van 180 vierkante meter aan de Seine dat hun gratis ter beschikking gesteld wordt door de familie van de vermoorde Libanese premier Rafiq Hariri.

Sarkozy’s aankomende presidentiële staf heeft zich provisorisch in een vrijgekomen ministersgebouw gevestigd. De aankomende premier François Fillon bereidt zich voor om donderdag benoemd te worden. Woensdag vertrekt zijn voorganger, Dominique de Villepin. Hij bereidt zich voor op een bestaan buiten de politiek: boeken schrijven over Napoleon en straks misschien een diplomatieke post.

Sarkozy brengt ondertussen zijn internationale agenda orde. Zodra hij officieel is aangetreden, reist hij naar Berlijn voor het traditionele eerste buitenlandse contact met de Duitse bondskanselier. Maar gisteren had hij in Parijs alvast de Britse premier op bezoek. Tony Blair vóór Angela Merkel. Sarkozy blijft het zeggen: hij wil Frankrijk veranderen.