PvdA wil Moskou aan de Maas achter zich laten

Sinds een jaar zit de PvdA weer op het pluche in Rotterdam. Hebben de socialisten de stad veranderd? „Nog even en ze zijn weer die grijze club van weleer.”

Rotterdam, 12 mei. - Een gevoel van schaamte overviel menig PvdA-raadslid op die bewuste donderdagavond in januari. Op de agenda stond een motie over de doorstart van het noodlijdende poppodium Nighttown. Drie partijkopstukken, onder wie fractieleider Peter van Heemst, ontbraken in de Rotterdamse raadszaal. Met als gevolg dat de stemming over de eens zo gerenommeerde uitgaansgelegenheid jammerlijk verloren ging.

Regenteske zorgeloosheid? Of een knullig bedrijfsongevalletje? Dat laatste, bezwoeren de betrokkenen na afloop in koor. „We waren gewoon druk aan het werk.” Elders in het stadhuis, dat wel.

Op de plek waar de socialisten gisteren precies een jaar geleden terugkeerden op het pluche in de van oudsher ‘rode stad’. Na vier lange jaren machteloos te hebben moeten toekijken hoe Leefbaar Rotterdam radicaal brak met ‘de softe PvdA-jaren van pappen en nathouden’. Bij de presentatie van het coalitieakkoord vertelde Van Heemst dat zijn partij in het college met CDA, VVD en GroenLinks op zoek zou gaan naar „een balans tussen continuïteit en vernieuwing”. Leefbaar Light, sneerden daarop zijn critici.

Van Heemst zou goed geluisterd hebben naar de noodkreet van de Fortuynstemmers uit 2002. Maar de kloof met de burger is niet gedicht, constateert raadslid Remco Oosterhoff van CU/SGP. „Onder Van Heemst zit de PvdA dicht op de actualiteit, maar in de praktijk bespeur je tegelijkertijd dat aloude regentengedrag. Zeker in de raad schieten ze snel terug in het machts- en coalitiedenken.”

De PvdA telt zijn zegeningen, een jaar na de herovering (18 van de 45 raadszetels) van de macht. ‘Meer werk, meer woningen, meer veiligheid’ kopte de partij twee weken geleden op haar eigen website. Trots is de partij dan ook vooral op haar drie eigen wethouders die, aldus Van Heemst, „de vaart in de stad weten te houden”: Hamit Karakus (Wonen en Ruimtelijke Ordening), Jantine Kriens (Volksgezondheid, Welzijn en Maatschappelijke Opvang) en Dominic Schrijer (Werk, Sociale Zaken en Grotestedenbeleid).

De laatste kan pronken met een scherpe daling van het aantal bijstandsuitkeringen. Dat telt in de armste stad van Nederland (32.750 uitkeringsgerechtigden), zeker voor de socialisten. De sfeer in de multiculturele stad – 165 nationaliteiten – is bovendien aanzienlijk verbeterd „na vier jaar rampestampen onder Leefbaar”, zegt Schrijer. Met succes heeft zijn partij „de angel uit het integratiedebat gehaald, want het is niet langer wij tegen zij”.

Een rondgang langs verschillende sectoren in de stad bevestigt dat beeld: een andere, meer realistische PvdA zit anno 2007 in Rotterdam aan het roer. Met de kanttekening dat de partij economisch de wind in de rug heeft en haalbare doelen heeft gesteld. „Wij zijn vooral blij dat dit college de lijn van het vorige durft door te trekken”, zegt voorzitter Frans Lavooij van de Rotterdamse Kamer van Koophandel.

Maar in de wandelgangen van het stadhuis is ook een heel ander geluid te horen. Niet alle achttien fractieleden zouden even goed onderlegd zijn, en de macht van het vijfkoppige presidium onder aanvoering van Van Heemst is naar verluidt groot. „Een beetje strenge leiding is wel nodig, met zo veel relatief onervaren mensen in de fractie”, zegt zelfstandig ondernemer Dianthus Panacho.

Als voorzitter van de PvdA-afdeling Hillegersberg-Schiebroek bond Panacho in 2002 de strijd aan met de lokale partijtop. Die moest conclusies trekken uit de verkiezingsnederlaag en dus opstappen. Hij stond vrijwel alleen in die opvatting. „Van zelfreinigend vermogen had toen nog nooit iemand gehoord, alles werd van hogerhand toegedekt. Dat is nu anders. De raadsleden zijn benaderbaar én afrekenbaar. Bovendien is de ruimte om eigen standpunten voor het voetlicht te brengen nog nooit zo groot geweest.” SP-fractieleider Theo Cornelissen vindt daarentegen dat onder Van Heemst sprake is van kadaverdiscipline. Zo kreeg raadslid Matthijs van Muijen „ongenadig op z’n sodemieter” toen hij meestemde met een SP-motie over gratis openbaar vervoer voor schoolkinderen. Terecht, stelt diens PvdA-collega Marco Heijmen. „Matthijs zette de vuilniszakken buiten op het moment dat de meeuwen klaar waren voor de aanval.”

In het verleden, in de jaren voorafgaand aan het ‘annus horribilis’ 2002, golden nog strengere huisregels. „Inspraak bestond niet, de raadsleden deden wat de wethouders hun voorschreven”, zegt Panacho. ‘Moskou aan de Maas’ luidde destijds de weinig flatteuze bijnaam van de stad.

Dat beeld mag onder druk van de Fortuynrevolte dan zijn bijgesteld, aan visie ontbreekt het de PvdA nog altijd, stelt Cornelissen. „Ze zijn zeer met zichzelf ingenomen omdat ze besluiten durven te nemen.”