‘Neem angst voor de islam weg’

Minister Vogelaar (Integratie) neemt afstand van het beleid van haar voorgangster, Rita Verdonk. Ze vindt steun bij haar Europese collega-ministers.

Verzoenen, niet polariseren. Dat is de boodschap die minister Vogelaar (Integratie, PvdA) uitdraagt, ook in Europa. De polariserende toon van de vorige minister, Rita Verdonk (VVD), heeft de integratie geen goed gedaan, aldus Vogelaar in de lobby van het hotel Dorint in Potsdam. Daar verbleef ze de afgelopen dagen om informeel van gedachten te wisselen met haar Europese collega’s.

Vogelaar is nog steeds haar beleidsterrein aan het verkennen, maar de contouren van haar beleid beginnen zich langzaam af te tekenen. Ze maakte al bekend dat ze met het ‘Deltaplan Integratie’ de wachtlijsten voor inburgeringscursussen wil wegwerken en het inburgeringsniveau wil verhogen. Verzoenen en bruggen bouwen zullen de bouwstenen van haar beleid gaan vormen, zo werd in Potsdam duidelijk. „Ik wil de interculturele dialoog bevorderen”, zegt Vogelaar, terwijl sommige collega’s zich klaarmaken voor de laatste gezamenlijke lunch.

De angst die door Nederland raast, wil ze wegnemen. Vogelaar refereert aan de hoogoplopende discussies over – en het mogelijk verbieden van – de allesbedekkende boerka. „Daaraan ten grondslag ligt angst voor de islam. Die is heftig in Nederland. De religie wordt meteen gelijkgesteld aan fundamentalisme en terrorisme. Ik zeg: laten we de problemen met sommige moslims niet toeschrijven aan de hele groep. Dat werkt stigmatiserend, sluit mensen af.”

In Potsdam was Vogelaar blij verrast, vertelt ze, dat ook haar collega’s de dialoog tussen verschillende etnische en religieuze groepen blijken te willen bevorderen. Vogelaar wil zelfs een idee van de Duitse Bondskanselier Angela Merkel toepassen in Nederland. Volgend jaar, door de Europese Commissie uitgeroepen tot het Jaar van de Interculturele Dialoog, lijkt haar de ultieme aanleiding om allerlei migranten én autochtone Nederlanders uit te nodigen en „met elkaar te praten over uiteenlopende onderwerpen”.

Hoewel Vogelaar nog geen honderd dagen minister van Integratie is, is haar portefeuille niet geheel nieuw voor haar. Tot 2006 was ze projectleider ‘Taskforce Inburgering’. Toch leveren haar wekelijkse bezoeken aan de uitgekozen veertig achterstandswijken haar nieuwe inzichten op. Tijdens de werkbezoeken is Vogelaar gevallen voor wijkagenten. „Nieuw fenomeen voor me. Ze staan zo dicht bij buurtbewoners en jongeren. Bij conflicten kunnen ze enorm deëscalerend werken.” In sommige steden wordt het aantal wijkagenten verminderd, weet ook zij inmiddels. Vogelaar zegt dat ze zich sterk zal maken voor het behoud van de wijkagenten.

Extra gecharmeerd is ze van een initiatief van een autochtone buurtbewoonster in Amersfoort. Zij stichtte een vereniging om te komen tot een ‘kleurrijke’ school. Ze probeert Nederlandse ouders ertoe te bewegen hun kinderen op de – zwarte – buurtschool te doen.

U wilt verzoenen, zei u op de eerste dag van de conferentie.

„Dat is de toon waarop wij gesprekken voeren met elkaar. Ik heb me enorm gestoord aan het wij-zij-denken de afgelopen jaren, de beschuldigende vinger. De harde taal heeft polariserend gewerkt. Er zijn mensen die al twintig jaar in Nederland wonen en zich de laatste jaren niet langer thuis hebben gevoeld in Nederland. Polarisatie en segregatie zijn het echte gevaar voor de goede integratie.”

Daarmee breekt u definitief met het beleid van oud-minister Verdonk?

„Ook ik vind dat verplicht beleid soms nodig is. Ik sta achter de verplichte inburgering. Die heeft de emancipatie van sommige vrouwen enorm geholpen. Maar we moeten niet de suggestie wekken dat verplichting nodig was omdat de migranten de taal niet zouden willen leren. Ik ontmoet genoeg vrouwen die meer willen. Ze willen participeren, werken. En ook ik wil de mensen aanspreken op hun eigen verantwoordelijkheden.

„Maar in de ogen van Verdonk stond multiculturalisme gelijk aan het ontkennen van problemen. Begrijp me goed: ik ben er niet op uit om terug te keren naar de wollen deken. We moeten de problemen blijven benoemen en die met respect voor elkaar bespreken.”

Eén aanslag door een moslim en het maatschappelijke draagvlak voor uw beleid valt weg.

„Zo’n incident zal tot heftige reacties leiden in de samenleving. Juist in extreme situaties moeten we elkaar snel kunnen vinden. Daarom wil ik netwerken op wijkniveau. Korte lijnen voorkomen dat conflicten uit de hand lopen.”