Levenslessen van de kampioenen

Als voormalige toppers niet meer schaken, willen ze graag filosoferen over het belang van het schaken voor de rest van de wereld. Het schaakspel wordt een bron van triviale levenslessen.

Toen ik vorige week schreef dat de oude rivalen Karpov en Kortchnoi in het Russisch clubkampioenschap voor hetzelfde team speelden, had ik al kunnen vermoeden dat het ‘spelen’ van Anatoli Karpov niet veel zou voorstellen. Hij gaat er terecht van uit dat zijn aanwezigheid al zo’n grote eer voor het toernooi is dat grote krachtsinspanningen niet meer nodig zijn.

Zo maakte hij in zijn eerste partij remise na 9 zetten, in zijn tweede na 16 zetten en pas in de derde partij deed hij voorzichtige pogingen om te winnen, zonder succes. Daarna liet hij de strijd aan zijn teamgenoten over.

Tot een persconferentie is hij altijd nog wel bereid. Hij vond dat de wereld een lesje kon leren van het vreedzaam samengaan van hem en Kortchnoi. Nu er overal in de wereld oorlogen en conflicten zijn, kan het schaken een voorbeeld zijn dat schijnbaar onverzoenlijke rivalen bij elkaar gebracht kunnen worden, zei hij.

Als ze niet echt meer schaken, willen ze graag filosoferen over het grote belang van het schaken voor de rest van de wereld. Kasparov heeft laatst zelfs een heel boek geschreven over de algemene levenslessen die uit de schaakpraktijk getrokken kunnen worden. Alsof het schaakspel zelf niet groot en mooi genoeg is, moet het opgeblazen worden tot iets anders, een bron van triviale levenslessen.

Het is overigens niet zo dat Karpov stilletjes op zijn lauweren rust. Behalve voor minder inspannende schaakzaken reist hij de wereld af als ambassadeur voor het VN-kinderfonds Unicef, met speciale aandacht voor het jodiumgebrek waar miljoenen kinderen onder lijden. Karpov citeerde op zijn persconferentie sovjetleider Leonid Brezjnev, die in een toespraak gezegd had dat dit gebrek voor de arbeiders in de Sovjet-Unie niet meer bestond. Elders in de wereld is het slechter gesteld.

Opmerkelijk genoeg is de jonge Azerbajdzjaanse schaker Teimoer Radjabov ook VN-ambassadeur en ook hij richt zich vooral op het jodiumgebrek onder kinderen. Zonder Karpov en Radjabov had ik niet geweten dat dit zo’n ernstig probleem is, wat laat zien dat van schakers soms wel een algemene les te leren is.

Voor de 76-jarige Viktor Kortchnoi bestaat het leven nog steeds uit schaken en uit weinig anders. Hij vecht in dat Russische teamkampioenschap in Sotsji in iedere partij voor alles wat hij waard is, won in de eerste zeven rondes twee keer en verloor ook een keer, tegen grootmeester Farrukh Amonatov uit Tajikistan. Het team Zuid-Oeral van Karpov en Kortchnoi deed het met 4 matchpunten uit de eerste 7 ronden overigens niet goed. Bovenaan stond Tomsk 400, onder de bezielende leiding van Alexander Morozevitsj.

Amonatov - Kortchnoi, Russisch team kampioenschap 2007

1. e4 e5 2. Pf3 Pc6 3. Lb5 a6 4. La4 Pf6 5. 0-0 Pxe4 6. d4 b5 7. Lb3 d5 8. dxe5 Le6 9. c3 Lc5 10. Dd3 0-0 11. Pbd2 Pg5 Het is mooi dat Kortchnoi nog steeds met nieuwe ideeën in de openingen komt, maar hier is zijn nieuwtje slechter dan de gebruikelijke zetten. 11...Pxd2 of 11...f5. 12. Lc2 g6 13. Pxg5 Lf5 Na 13...Dxg5 14. Pb3 De7 15. Dg3 met de bedoeling 16. Lg5 zou wit duidelijk beter staan. 14. Dg3 Ook 14. Pde4 dxe4 15. Dg3 zou wit voordeel geven. 14...Lxc2 15. Pdf3 Lf5 16. Td1 Le7 17. Dh4 h5 18. Dg3 Dd7 19. Lf4 Tfe8 20. Td2 Lf8 21. Tad1 Pe7

Is dit een provocatie of een ernstige onachtzaamheid? Met 21...Tad8 kon zwart de boel voorlopig bij elkaar houden. 22. Pxf7 Zwart kan dit paard niet nemen, want na 22...Kxf7 23. e6+ verliest hij de dame of hij gaat mat. 22...Lg4 Maar zwart heeft nog een troef. Hij dreigt 23...Pf5 met damewinst. 23. P3g5 Een kloek besluit. Wit offert een kwaliteit omdat 23. Ph6+ Lxh6 24. Lxh6 Pf5 25. Df4 Lxf3 26. gxf3 c6 of 23. e6 Dxe6 24. P7g5 Dc8 25. Lxc7 Lh6 nog niet helemaal duidelijk zou zijn. 23...Pf5 Het eindspel na 23...Lxd1 24. Txd1 Dg4 25. Dxg4 hxg4 26. e6 zou ook goed voor wit zijn. 24. Dd3 Lxd1 25. Txd1 c6 26. h3 Lg7 Zijn laatste kans op een hardnekkig verzet was 26...h4. 27. g4 hxg4 28. hxg4 Pe3 Wanhoop. Zijn paard had geen goed veld. Na 28...Ph6 wint wit met 29. e6 Txe6 30. Pxh6+ Lxh6 31. Pxe6 een stuk en na 28...Pe7 wint wit met 29. e6 gevolgd door 30. Dh3 snel in de aanval. 29. Lxe3 Dxg4+ 30. Kf1 Te7 31. e6 Tae8 32. f3 Een snelle winst was er met 32. Ph6+ Lxh6 33. Dxg6+ Lg7 34. Td4, maar het maakt niet veel meer uit. 32...Dh5 33. Kg2 Txe6 34. Pxe6 Txe6 35. Th1 Df5 36. Ph6+ Lxh6 37. Dxf5 gxf5 38. Lxh6 Te2+ 39. Kg3 Txb2 40. Th2 Zwart gaf op.