Havo met een randje

In Den Haag op het Zandvlietcollege mogen havisten die in een bepaald vak heel goed zijn, in dat vak vwo-examen doen.Jacqueline Kuijpers

Deze havoleerlingen van het Zandvlietcollege doen hun beste vak op vwo-niveau. Vooraan: Sven (links) en Michael; erachter v.l.n.r. Anthonia, Marjolaine en Brandon. Foto Roel Rozenburg Den Haag:5.4.7 Havisten op Zandvlietcollege. © foto Roel Rozenburg Rozenburg, Roel

Wat doe je met een scholier die bovengemiddeld goed is in een vak? Die haalt een negen of een tien op het examen. Punt. “Nee”, zegt rector Johan van Dam van het Zandvlietcollege in Den Haag. “Wij willen er uit halen wat er in zit. En dus zoeken we maatwerkoplossingen.” Daarom is zijn school dit jaar gestart met een experiment: een gedifferentieerd havo/vwo diploma. Ofwel: havo+.

In een klaslokaal zijn zeven havisten verzameld die stuk voor stuk bovengemiddeld goed zijn in één van de moderne vreemde talen. Zoals Marjolaine (15), dochter van Franse ouders bij wie thuis altijd Frans wordt gesproken; Brandon (17), zoon van een Engelse vader; Anthonia (17), opgegroeid in Engelstalig Nigeria; Michael (16), al bijna tien jaar ‘verslaafd’ aan gamen en dús zeer bekwaam in het communiceren in het Engels. Allemaal zitten ze in 4-havo en volgen ze de gewone vakken met hun klas. Maar daarnaast volgen ze Engels, Frans of Duits op vwo-niveau, met als doel er volgend schooljaar eindexamen in te doen en zo een extra certificaat binnen te halen.

Het idee van een gedifferentieerd middelbareschooldiploma is afgekeken van Engeland. Daar is het aantal vakken dat je op het hoogste niveau (A level) behaalt bepalend voor de toelating tot het hoger onderwijs. In Nederland heeft een gedifferentieerd diploma nog geen concrete meerwaarde. Natuurlijk staat het leuk op je cv, maar je kunt er niet mee naar de universiteit. “Nog niet”, zegt Van Dam. “Maar het is onze visie dat deze vorm van maatwerk leveren de toekomst wordt.” Hij verwacht dat het hoger onderwijs wel interesse krijgt. “Leerlingen met deze attitude zijn waardevol voor hbo en universiteit. Want zij moeten drie jaar Engels (4, 5 en 6 vwo) in twee jaar (4 en 5 havo) doen. Dus moet je getalenteerd en gemotiveerd zijn.”

Daarom zijn de leerlingen (tien procent van het totaal) geselecteerd door de docenten, die hun pappenheimers goed kennen op het overzichtelijke Zandvlietcollege. Hoe kun je anders weten dat Brandon, die altijd maar net zesjes haalde voor Engels gewoon niet zijn best deed omdat het “te saai en te makkelijk” was voor hem? Nu let hij beter op: “Ik wil dat examen gewoon halen, want ik wil later piloot worden en ik denk dat dit mij een voorsprong kan geven bij de selectie.”

Die voordelen zien ze allemaal. Michael bijvoorbeeld wil Engels gaan studeren, dus hoe meer je weet hoe beter. Marjolaine vindt het gewoon fijn om meer te doen in het vak waarin ze goed is. En Anthonia wil later in het buitenland gaan studeren, dus daarvoor is Engels altijd handig.

Het idee voor de havo+ is begin dit schooljaar geboren. De organisatie kenmerkt zich (dus) nog door wat kinderziektes. Voor Frans en Duits zijn er geen problemen, daar zitten de twee leerlingen die het betreft gewoon in de klas bij 5-vwo. Marjolaine: “Als de leerlingen vragen hebben kan ik ze helpen.” Maar voor Engels lukte het roostertechnisch enkele periodes niet om de leerlingen te laten meedraaien met 5-vwo. Zij gaan gewoon met de rest van hun havo-klas naar Engels en doen dit cursusjaar thuis het werk van 5-vwo. Een soort schriftelijke cursus Engels dus, met hun docent Engels als coach op afroep.

Maar deze zelfstudie is niet bezwaarlijk, zeggen de leerlingen. Michael: “Het kost niet heel veel meer tijd. Maar het is wel wat moeilijker. Je moet vooral meer woorden kennen. En ze letten meer op andere vaardigheden. Op de havo gaat het vooral om luisteren en spreken, op het vwo ook om schrijven en lezen. Dat is wel anders.” Hebben de leerlingen vragen over de vwo-stof dan kunnen ze gewoon bij hun docent terecht. Ook dat is het voordeel van kleinschaligheid.

Voor de invoering van havo+ heeft de school overleg gevoerd met de Onderwijsinspectie. Het bleek niet toegestaan om in plaats van een eindexamen op havo-niveau dit op vwo-niveau te doen. Dan is namelijk niet voldaan aan de eisen voor een havo-diploma. Dus zit er voorlopig voor de leerlingen niets anders op dan dubbel examen te doen.

Voor het Zandvlietcollege is het een prima manier om zich als ambitieus lyceum te profileren in onderwijsland. Docenten in de school zijn al bezig te kijken naar de mogelijkheden om het gedifferentieerd havo/vwo diploma volgend schooljaar uit te breiden met de bètavakken.