48 uur in Istanbul

Elda Dorren gaat in Istanbul naar het badhuis, rookt een waterpijp en ziet dat er mobiel gebeld wordt in de moskee

AAN DE BOORDEN VAN DE BOSPORUS zijn veel moskeeën en terassen te vinden in Istanbul Foto Hollandse Hoogte Turkey - Turkije Istanbul - Istanboel Hali KšprŸsŸ bridge crossing the Bosporus river Ortakšy Camii Mosque (moskee) Ortakšy district Hollandse Hoogte

Waarom nu gaan?

Het is laagseizoen. Er staan geen rijen bij het Topkapi-paleis en de beste tafels bij gewilde restaurants zijn gewoon vrij. En het kan al heerlijk weer zijn. Er zijn veel goedkope vluchten naar Istanbul. Met specialist Corendon ga je een lang weekend (inclusief vlucht, transfer en hotel) voor zo’n 240 euro, een week vanaf 330 euro.

Sfeer

Neem even de tijd om de stad tot je door te laten dringen. Ruik de geur van gebakken kastanjes in de straten, hoor de kraakheldere korangezangen uit de moskeeën, aanschouw de meest spectaculaire skyline van Europa met de vele minaretten en ervaar de muffe, met historie gevulde duisternis van de Aya Sofia. Byzantium, Constantinopel, Istanbul: stad op twee continenten, spil van wereldrijken en kosmopolitische smeltkroes van culturen.

Hamam

Laat je om te beginnen onder handen nemen in een Turks badhuis. Kies een van de oude, in traditionele staat verkerende panden zoals de Cemberlitas Hamam. Week jezelf los van het gekakel van Spaanse toeristen (vrouwen ja, in hamams worden de seksen gescheiden), en geniet liggend op een warme steen van het zonlicht dat door gaatjes in het koepelplafond naar binnen schijnt. Laat je hardhandig scrubben, glibberig masseren met schuim en tot slot met water overgieten. Geef je eraan over. Als je een uur later, rozig en herboren, weer in de buitenlucht loopt, kun je aan de echte Istanbul-experience beginnen.

Vervoer

Bussen, trams en metro’s zijn efficiënt en goedkoop. Veel leuker is de ferry die tientallen bestemmingen op de drie delen van de stad met elkaar verbindt. Neem een boot naar Kadiköy of Üskündar op het Aziatische gedeelte. Ga op het achterdek zitten voor een Nils Holgersson-ervaring: tientallen meeuwen vliegen op ooghoogte mee. Als je geen bezwaar hebt tegen heuvelachtig terrein is lopen ook een optie: alle bezienswaardigheden liggen op loopafstand. Loop over Divan Yolu, de oude Romeinse en Byzantijnse hoofdweg, van Sultanahmet richting het westen. Aan weerszijden liggen veel kleine moskeeën en begroeide kerkhofjes waar koffieterrassen naast zijn gebouwd. Rook een nargileh (waterpijp) en drink koffie tussen de grafstenen van vergane hotemetoten.

Islam

Istanbul kent een moderne islam: iedereen noemt zichzelf moslim, tegelijkertijd wordt er gedronken, gerookt en gefeest dat het een lieve lust is. In het centrum zijn nauwelijks gesluierde vrouwen te zien, verder van het centrum iets meer. Kelners, gidsen en winkelmeisjes hameren erop dat Europeanen een verkeerd beeld van Turkije hebben. „Wij zijn modern, dankzij Atatürk.” Voor Istanbul klopt dat: het aantal moskeebezoekers is laag en de (eveneens vaak ongesluierde) Turkse dagjesmensen die in de grotere moskeeën komen kijken voeren daar zonder gêne een gesprek met hun mobiele telefoon. „Maar als ik ontdek dat mijn vriendin geen maagd meer is, trouw ik niet met haar”, aldus de eerdergenoemde moderne ober.

Cultuur

Eigenlijk is een weekend veel te kort voor een stad als Istanbul. Ga in elk geval naar de Blauwe Moskee in Sultanahmet en de wereldberoemde Aya Sofia. Neem minimaal een ochtend voor het Topkapipaleis van de Ottomaanse sultans. Vooral de harem – de privévertrekken van de sultan en zijn hofhouding – zijn sprookjesachtig. De Suleymane moskee – volgens sommigen de mooiste ter wereld – is een koele en blanke oase in de hectiek van de stad. Tijd over? Bezoek het Museum voor Islamitische Kunst, het Archeologisch Museum, en Istanbul Modern, dat zit verstopt in een voormalig havengebouw in Kadiköy. Onmisbaar is een bezoek aan de soefi’s van de Mevlevi-orde, beter bekend als de wervelende derwisjen. In hun klooster in Istanbul is het dansritueel, waarbij ze in witte rokken meditatief om hun as wentelen om een te worden met God, open voor publiek. Het geheel wordt in twee uur tijd langzaam opgebouwd met hypnotiserende muziek en is adembenemend.

Muziek

Niet alleen filmregisseur Fatih Akin (hij maakte behalve Gegen die Wand ook de muziekfilmCrossing the Bridge: the Sound of Istanbul) vond in Istanbul een waaier aan muzieksoorten, ook de argeloze reiziger kan er niet omheen: de muziek schalt uit winkels, van daken en uit portieken. Bij Tünel, aan het begin van de hippe winkelstraat Istiklal Cadessi, wemelt het van de muziekwinkels. Bekijk de traditionele instrumenten en het aanbod van Turkse cd’s. Wellicht onder invloed van Akins film verschijnen er nu talloze compilatie-cd’s met lokale muziek, variërend van Turkse hiphop tot zigeunerklarinet, allemaal even goed.

Ook wat live muziek betreft is er, vooral op jazz- en fusionpodium Babylon, te genieten van veel kwaliteit van nationale en internationale faam; elke avond zijn er ontmoetingen tussen jazz, funk, electro en muziek uit de Balkan, Turkije en het Midden-Oosten. De entree en drank zijn niet goedkoop, toch zit de zaal elke avond vol. Koop tickets vanuit Nederland op biletix.com, om niet te hoeven wachten. Je kunt ze overal in Istanbul ophalen.

Winkelen

Voor de souvenirjager is er in Istanbul genoeg aanbod: beschilderd keramiek, tapijten, goud, ‘Turks goud’ (vermengd met nikkel) en waterpijpen. De meeste toeristen doen hun inkopen op de Grand Bazaar, maar kijk ook op de Egyptische bazaar, en liever nog in de verschillende wijken van de stad – ingedeeld naar koopwaar – waar de inwoners van Istanbul zelf hun spullen kopen. In de boekenwijk de literatuur, in de gereedschapswijk de zaagmachines – en de prostituees – en in de wijk voor keukengerei de theezeefjes en waterketels. Ga voor vers voedsel naar de Aziatische oever. Het brood wordt voor je ogen gebakken, de vissen spartelen nog bij de visboer en de groenten zijn net uit de grond getrokken. Dan merk je weer dat je als Nederlands stadsmens geen tomaat eet maar een supermarktproduct dat op een tomaat lijkt.

Eten

Je kunt zonder problemen een paar kilo aankomen in een weekend Istanbul. Tussen de mierzoete baklava, de alomtegenwoordigheid van snackvoedsel als kebabs en lahmacun (Turkse pizza) en de anijsdrank raki (47 procent) die dit alles verdacht gemakkelijk wegspoelt, gaat het snel. Begin de dag met Turkse koffie of cappuccino, Turkse thee of appelthee, vers geperst granaatappelsap en een berg hartige broodjes, zoute kaas, olijven, tomaat en komkommer. Koop onderweg een simit (broodcirkel met sesamzaad) of börek (bladerdeeg met vulling) en eet een broodje vis aan de haven in Eminönü.

Kies bij het diner uit ontelbare mezze (mediterrane hapjes), als hoofdgerecht zeevruchten en als afsluiter natuurlijk baklava. Proef de verdovend zoete chocoladeversie van bakker Muhammed Said op Divan Yolu.

Als je die eet, kom je later niet ongestraft langs Petrus op weg naar de hemel.