Woningen kunnen veel energiezuiniger

Woningcorporaties investeren meer in energiezuinigheid. Maar de overheid moet haar beleid en regels nog aanpassen. „Mensen zien die vallende ijsschotsen en denken: wat kan ik er zelf aan doen?” Deel 3 in een serie.

Voor Ria Lijnsvelt is energie besparen inmiddels een sport geworden. Foto NRC Handelsblad, Rien Zilvold dronten klimaathuis foto rien zilvold Zilvold, Rien

Ouders, grootouders, kinderen lopen driftig heen en weer tussen een rood en groen vak om het goede antwoord te kiezen. Is het waar dat wassen op 60 graden twee keer meer energie kost dan wassen op 40 graden? Gebruikt een tv met een lcd-scherm meer stroom dan een tv met een beeldbuis? Welk energielabel hoort bij het zuinigste elektrische apparaat?

Deze energiequiz was onderdeel van de manifestatie ‘Energiebesparing in en om het huis’ van woningbouwcorporatie Oost Flevoland Woondiensten (OFW). Naast een voorlichtingsmarkt en een bustocht langs projecten was ook de klimaatfilm An inconvenient truth van Al Gore te zien.

,,Mensen zien die vallende ijsschotsen sen en denken: wat kan ik er zelf aan doen’’, zegt directeur ir. Truus Sweringa van OFW. Haar corporatie is koploper op gebied van energiezuinigheid in woningen. Als eerste corporatie voorzag OFW in 2006 al haar 4.500 woningen van energieprestatiecertificaten (epc’s). Woningzoekenden kunnen in één oogopslag zien of ze voor een energiezuinige of minder energiezuinige woning inschrijven. OFW gebruikte de energielabels al om huurders in slecht geïsoleerde huizen korting te geven, wat de corporatie een nominatie van VROM voor de Nettrofee opleverde. In 2008 zijn de energielabels verplicht, al is voorwaardelijk uitstel tot 2009 mogelijk. Onlangs bleek uit het VN-klimaatrapport dat in gebouwen veel energiewinst is te behalen. Minister Cramer (VROM, PvdA) wil hierop inzetten.

De bustoer van OFW rijdt de inzittenden door de wijk De Boeg. Buitenmuren, ramen en daken van de woningen zijn volledig vernieuwd. In uitbreidingswijk De Gilden heeft OFW woningen gebouwd met een epc-norm van 0,8. Dat was fors onder de toenmalige overheidsnorm voor nieuwbouw. Verderop verrijst De Ark, een seniorencomplex zonder gasaansluiting. Voor verwarming en koeling gebruikt men warmte-koudeopslag: via een buis wordt water uit aardlagen opgepompt.

Volgens Sweringa worden corporaties zo „alternatieve energieleveranciers”, waarvoor ze aparte rechtspersonen zouden moeten oprichten. Deze moeten dan ook aan de emissiehandel (in uitstootrechten) kunnen meedoen. Opbrengsten zijn voor de corporaties dan een prikkel om meer in energiezuinigheid te investeren, wat weer tot vermindering van de uitstoot van het broeikasgas CO2 leidt.

Sweringa pakt de powerpointpresentatie erbij waarmee ze door het land trekt. ,,Zolang de overheid alleen naar huren kijkt en niet naar totale woonlasten, is ze met de helft van het probleem bezig”, zegt ze. Tussen 2000 en 2005 stegen de huren met 15 procent, de lasten voor elektriciteit en gas met 34 en 68 procent. OFW bracht door renovatie het jaarlijks gasverbruik in doorzonwoningen terug met 1.000 kubieke meter, wat huurders ruim 500 euro per jaar scheelt. De CO2-uitstoot daalt met 2 ton per woning.

Volgens Sweringa moet de overheid beter inspelen op de noodzaak huizen energiezuinig te maken. Zij moet het huisvestingbeleid sturen op woonlasten: huur plus energiekosten. Zo moet het kabinet variabele huurverhogingen toelaten: iets hogere huren voor energiezuinige huizen en kortingen voor huizen met een slechte energieprestaties. Dat zou corporaties stimuleren meer te doen aan energiezuinigheid, en per saldo profiteert de huurder.

De corporaties pleiten er dan ook al langer voor dat de overheid bij het puntenstelsel voor woningwaardering de energieprestatie als uitgangspunt neemt. „Nu gaat de overheid alleen uit van de toegepaste technologie”, zegt Sweringa. Zo leidt een hoogrendementsketel tot een hogere puntenwaardering maar warmte-koudeopslag of zonnepanelen niet. VROM kondigde in december een onderzoek aan. Nu zegt een VROM-woordvoerster dat er „begin 2009” een aanpassing van het woningwaarderingssysteem komt. Volgens de woningcorporaties moet dan ook de huurtoeslagwet worden aangepast. Nu verliezen huurders hun toeslag als de huur boven het maximum van de toeslagwet uitstijgt. Dit kan ze huiverig maken voor investeringen in energiezuinigheid. Daarom moet de huurtoeslaggrens voor zeer energiezuinige woningen omhoog. De VROM-woordvoerster zegt dat het ministerie „budgettaire effecten” van een en ander bestudeert.

Sweringa heeft meer suggesties. Zo zou de algemene huurverhoging hoger moeten uitvallen dan de inflatie, waardoor corporaties meer investeringsmiddelen krijgen. De VROM-woordvoerster wijst op het regeerakkoord: de huur volgt de inflatie. Sweringa: „Bij 1 procent extra verhoging kunnen we zoals in andere jaren differentiëren. Het scheelt ons 220.000 euro in 2007 en 2,6 miljoen euro investeringsruimte. Als ik die in energiezuinigheid had geïnvesteerd had ik voor onze bewoners uiteindelijk meer geld bespaard.”

Het pleidooi past in het aanbod van koepelorganisatie Aedes dat de corporaties naast de miljarden voor probleemwijken meer investeren om in tien jaar het gasverbruik met 20 procent te verminderen. Volgens Aedes-directeur Henk van Heuven onderhandelt zijn organisatie nu met VROM over het aanbod. Hierbij liggen ook het woningwaarderingsstelsel en de huurtoeslagwet op tafel. Van Heuven is optimistisch. „Ik denk dat er met Prinsjesdag een ambitieus plan voor energiezuinigheid ligt.”