Hiphop is dood

Het is weer mei, tijd voor de vraag: Hoe gaat het met hiphop? Is hiphop a. springlevend; b. zieltogend; c. dood?

Het grappige van hiphop is dat deze vraag al minstens 20 jaar met enige regelmaat wordt gesteld. Want hiphop wordt zo nu en dan dood verklaard – maar weet steeds te overleven. In pakweg 1982 kon niemand geloven dat de gimmick van een mc en een dj met twee draaitafels langer dan een seizoen houdbaar kon zijn. Maar als een draak bij wie voor iedere afgehouwen kop twee nieuwe aangroeien, heeft hiphop haar afgestorven stromingen steeds weten te vervangen door nieuwe, lucratieve substraten. Van de sociaal bewogen ‘native tongues’, tot de onverwoestbaar gebleken gangsta; de hits gebaseerd op andermans hits (aangezwengeld door P.Diddy met zijn Biggie-tribute I’ll Be Missing You, oftewel Every Breath You Take van The Police). De ruige rappers met kwelende diva’s (Mariah Carey, Kelly Rowland), de helium-stemmetjes van Kanye West, en ‘crunk’ en andere onderbuikgevoelens uit het Zuiden van de VS.

Afgezien van het commerciële voordeel heeft hiphop een maatschappelijke taak. Overal ter wereld maakt het genre zich nuttig als spreekbuis van jongeren die zich onderdrukt voelen – van de Amerikaanse binnensteden en de Franse banlieues tot jonge Marokkanen in Nederlandse achterstandswijken. Hiphop is goedkoop om te maken (zeker als je met andermans beats een mixtape maakt) en bij uitstek geschikt om ongenoegen mee te spuien.

Maar muzikaal is er stagnatie. Te veel muziek wordt gebaseerd op bekende samples, en de opgepitchte stemmentruc is ook wel uitgewerkt. Nas, koning van de straathoek, liet het onlangs weten: „Hip Hop Is Dead”. Zo noemde hij zijn nieuwste cd. Naar Nas’ eigen zeggen omdat platenbazen meer verdienen aan hiphop dan de rappers zelf. ‘Dead’ betekent hier dus ‘niet lucratief’. Nas had ook een inhoudelijke bedoeling: hij verweet met name de rappers uit de zuidelijke staten hun slappe stijl.

Toch brengt juist Nas op zijn cd een nieuw fenomeen onder de aandacht. In het titelnummer doet hij een stap richting rockliefhebbers met het ruige gitaarsample uit In-A-Gadda-Da-Vida, bekend van de jaren ’70-hippierockband Iron Butterfly. Hiphoppers en indiefreaks ( liefhebbers van alternatieve gitaarbands) komen nader tot elkaar. Rapper Rhymefest gebruikte een sample uit Last Nite van The Strokes. Toegegeven, Run DMC deed het al in 1986 met Aerosmith. Maar voor de 21ste eeuw was het nog nieuw.

Concert Nas: 3/6 Oosterpoort, Groningen; 15/5 Melkweg, Amsterdam