Geïsoleerd Armenië kiest

De inwoners van het geïsoleerde en verpauperde Armenië kiezen morgen hun parlement. Het wordt de generale repetitie van de presidentsverkiezingen van volgend jaar.

Als de 2,3 miljoen Armeense kiezers morgen hun stem uitbrengen voor een nieuw parlement, draait het vooral om de mannetjes, en minder om partijen of hun programma’s.

Het belangrijkste mannetje is premier Serzj Sarkissian. Met president Robert Kotsjarian, met wie hij al jaren nauw samenwerkt, is Sarkissian de sterke man van het land. Sarkissian, die een coalitie leidt van zijn Republikeinse Partij en de nationalistische partij Dasjnaktsoetioen, wil in de lente van volgend jaar president worden. De verkiezingen worden vooral gezien als een generale repetitie voor die presidentsverkiezingen.

Sarkissians positie wordt versterkt door de verdeeldheid in de oppositie. Het grootste oppositieblok, Rechtvaardigheid, is als gevolg van interne strubbelingen al lang in de versukkeling. De blokpartijen hebben besloten niet als blok maar als individuele partijen aan de verkiezingen deel te nemen. Dat verkleint de kans dat de leider van het blok, tevens leider van de Volkspartij, Stepan Demirtsjan, de komende maanden een rol kan spelen die zijn kansen op het presidentschap er veel groter op maken. Aan de verkiezingen doen 24 partijen en één partijencoalitie mee. Ze strijden om 131 zetels in het éénkamerparlement. Toezicht wordt gehouden – met driehonderd waarnemers – door de OVSE. Dat mag ook wel, want sinds de onafhankelijkheid in 1991 zijn in Armenië nog geen verkiezingen gehouden die de toets der internationale kritiek konden doorstaan. Oppositieleider Demirtsjan zei deze week dat door de regeringspartij dit keer nog meer steekpenningen zijn uitgedeeld dan bij vorige verkiezingen en andere oppositieleiders hebben al gedreigd „met alle middelen” te zullen protesteren als er weer sprake is van vervalsing.

Het grote probleem van Armenië is zijn internationale isolement, en het falen daar verandering in te brengen is dan ook het voornaamste punt van kritiek van de oppositie op de regering. Armenië ligt in een uithoek van Europa, achter Turkije, dat de grenzen met het buurland in 1993 sloot (en de diplomatieke relaties verbrak) uit solidariteit met Azerbajdzjan in het conflict over Nagorny Karabach. Sindsdien is de weg naar Europa voor Armenië geblokkeerd. Het ligt niet aan zee en is voor zijn verbindingen aangewezen op Iran, Georgië en Rusland, Armenië’s belangrijkste bondgenoot.

Daar komt nog bij dat Armenië door zijn buren buiten alle grote infrastructurele projecten in de regio is gehouden. De strategisch belangrijke oliepijpleiding van Baku in het olierijke Azerbajdzjan naar het Turkse Ceyhan aan de Middellandse Zee loopt om Armenië heen via Georgië. De gaspijpleiding van Baku naar het Turkse Erzurum die nu wordt gebouwd loopt ook al via de Georgische hoofdstad Tbilisi en niet door Armenië en de plannen voor een spoorverbinding van het Turkse Kars – nota bene vlakbij de grens met Armenië – naar Baku voorzien in een route via Achalkalaki en Tbilisi, in Georgië – zelfs die is zorgvuldig om Armenië heen gepland. Mede door het isolement stijgt de levensstandaard maar langzaam – 30 procent van de Armeniërs komt rond van minder dan anderhalve euro per dag.

Het is de prijs die Armenië betaalt voor het conflict in Nagorny Karabach, het door Armeniërs bevolkte gebied dat zich tussen 1988 en 1994 losvocht uit Azerbajdzjan. De Armeniërs verdreven toen de Azeri uit de enclave en bezetten en passant een groot stuk van Azerbajdzjan buiten hun eigen woongebied. Alle pogingen om de kwestie op te lossen zijn mislukt. Turkije is solidair met Azerbajdzjan. En Georgië heeft er geen belang bij om de Armeniërs te helpen – daarvoor verdient het te veel aan het olie- en gastransport van Azerbajdzjan naar Turkije.

Volgens peilingen hoeft premier Sarkissian – zelf afkomstig uit Nagorny Karabach, net als president Kotsjarian – zich geen zorgen te maken. Ze voorspellen voor zijn Republikeinse Partij 58 tot 62 van de 131 zetels, te weinig om alleen te regeren maar genoeg om sterke man te blijven en uitzicht te houden op het presidentschap.

Demirtsjan wordt met zijn Volkspartij ingeschat op rond zes zetels. Dan zal de pas opgerichte partij Welvarend Armenië van Gagik Tsaroekian, miljardair, oligarch, oud-worstelaar, oud-wereldkampioen armworstelen, het beter doen: veertig zetels of meer. Geen wonder: elke kiezer krijgt van hem veertig dollar voor zijn stem, en dat is in Armenië heel veel geld.