De OMON laat de spierballen rollen

De Russische oproerpolitie OMON wil graag iets doen aan haar imago, want OMON’ers zijn niet de primitieve meppers die de pers van hen maakt. En dus nodigde de OMON de media uit voor een open dag.

De pers is vaak negatief over de oproerpolitie OMON. Journalisten klagen dat ze zomaar in busjes worden geveegd en zelfs geslagen. Aantijgingen die uiteraard tot de bodem worden uitgezocht en zonodig streng bestraft. Maar de pers is ook moeilijk te herkennen. Kunnen journalisten geen uniform dragen voortaan?

Wederzijds begrip: dat brengt OMON-eenheid Zoebr (Bizon) er vandaag toe de deuren te openen voor de pers. Het idee is van jurist Koetsjerena van de ‘Publieke Kamer’, een orgaan dat bemiddelt tussen burger en macht. De jurist heeft hemel en aarde bewogen voor deze open dag, want er is zoveel onbegrip over de OMON. Die kwam de laatste tijd alleen in het nieuws door grof geweld tegen deelnemers aan de ‘Marsen der Ontevredenen’ van schaakgenie Kasparov en tegen de pers. Terwijl het toch ook mensenredders zijn.

Zoals het een Russische machtshebber betaamt, laat politiegeneraal Soechodolski de pers een uur wachten voor de poort. Maar dan barst het spektakel ook meteen los. Jongens aan touwen kleven als Spiderman aan gevels en werpen schokgranaten door ramen. We gapen dan nog blasé: bekende beelden. Dan schrijdt een peloton OMON uit een rookgordijn met toortsen Bengaals vuur. Onder pompende techno strooien ze schokgranaten en schieten hun machinegeweren leeg: de hulzen vliegen ons om de oren. OMON’ers rossen elkaar af met planken en geven een aanvaller een nekschot met diens eigen geweer. Daarna slaan ze met woeste karateslagen brandende bakstenen doormidden en ligt een OMON’er in glasscherven terwijl een kameraad scherpe messen in zijn gespannen buikspieren laat vallen. OMON’ers sleuren een bendeleider uit een auto en vermoorden een nest jihadstrijders. Applaus. Dit is beter dan het circus.

Uiteindelijk krijgen we ook de OMON te zien zoals we hem kennen en waarderen: kalm en beheerst, met helm, schild en knuppel. „Want”, zo galmt een spreker, „u weet dat in landen als Frankrijk en Italië soms massale ordeverstoringen plaats hebben.” Waarna een perfect oproerballet volgt, met charges, egelstellingen, onderhandse vegen en bovenhandse klappen.

„We verwachten dat u nu objectiever over ons zult schrijven”, zegt politiegeneraal Soechodolski na afloop. Hij houdt van statistieken: in 2006 13.500 arrestaties, 92 gewapende groepen opgerold, 181 gijzelaars bevrijd, 329 kilo drugs onderschept, 38 dode kameraden. Maar na vijf vragen houdt hij het gezien, want de pers blijkt onverbeterlijk. Waarom de Kremlingezinde jeugdbeweging Nasji de Estse ambassade mag belegeren en geweld wordt gebruikt tegen vreedzame deelnemers aan de Mars der Ontevredenen? „In Frankrijk sloegen ze deze week ook”, is de meest gevatte repliek tussen veel ontwijkend gesputter.

Zo blijven de logica van OMON en die van de pers uiteen lopen. De OMON is van origine een antiterreureenheid die uitgroeide tot paramilitaire organisatie met taken in de drugsbestrijding, tegen georganiseerde misdaad en tegen rebellen in Tsjetsjenië. Ze beschikt over kanonnen, granaatwerpers, pantserwagens, gevechtshelikopters. „Onze mannen hebben ervaring met geharde misdadigers, in Tsjetsjenië”, zegt generaal Soechodolski. „Ze zijn vertrouwd met situaties waar één seconde beslist over leven en dood. Dus weten ze echt wel raad met straatprotest.”

Moet je ze daarom niet juist heel ver van betogende burgers houden? Zelfs organisator Koetsjerena lijkt even te weifelen. „Ik bepleit al langer psychotherapie voor OMON-agenten die in Tsjetsjenië vochten”, begint hij ongevraagd. „Maar mannen gaan niet snel naar een therapeut…” Hij maakt de gedachte niet af onder de strenge blik van de politiegeneraals.

Bekijk filmpjes op www.nrc.nl/weblog/moskou