Tweede Kamer houdt alweer een effectief alcoholbeleid tegen

Hoewel het al jaren duidelijk is dat er maatregelen moeten komen om het alcoholgebruik onder jongeren tegen te gaan, houdt de Tweede Kamer effectieve maatregelen steeds weer tegen. Waarom toch? Niet alleen loopt Nederland uit de pas, maar veel jongeren worden de dupe, betogen Jan Walburg, Lex Lemmers en Linda Bolier.

Minister Ter Horst (Binnenlandse Zaken) stelde afgelopen dinsdag maatregelen voor om alcoholgebruik onder jongeren terug te dringen. Ter Horst wil onder andere een eenduidige leeftijdsgrens voor de verkoop van alcohol van 18 jaar en meer bevoegdheden voor gemeenten om deze grens te handhaven. Is dit een goed idee? Voordat we deze vraag beantwoorden zetten we eerst enkele feiten op een rij.

Alcohol is een stof met twee gezichten. We drinken alcohol als we iets te vieren hebben, het ontspant en we vinden het gezellig om een glaasje te nemen. De meeste volwassenen gaan matig met alcohol om en ondervinden weinig gezondheidsschade van hun drinken. De andere kant van alcohol is minder plezierig. Het is een giftige stof voor het lichaam met een verdovende en verslavende werking. Ongeveer 10 procent van de volwassen Nederlandse bevolking is probleemdrinker.

Nederlandse jongeren zijn de zwaarste drinkers van alle jongeren in de Europese Unie. Ook wordt in Nederland op jongere leeftijd begonnen met drinken dan in andere Europese landen. Het drinken karakteriseert zich bij jongeren bijna direct als binge drinken. Hiermee bedoelen we het drinken van grote hoeveelheden alcohol in één keer. Of in gewoon Nederlands: zuipen.

Het meest recente onderzoek naar alcoholgebruik onder scholieren van het Trimbos-instituut laat zien dat deze ongunstige trend zich doorzet. Het recente gebruik is weliswaar iets afgenomen maar het binge drinken in de leeftijdsgroep tussen 12 en 16 jaar is toegenomen. Van de jongeren die alcohol drinken, is ongeveer 75 procent bingedrinker (in 2003 was dit nog 64 procent). De grootste groep treffen we in de leeftijdsgroep van 15-jarigen (78,1 procent) en 16-jarigen (86,8 procent).

Overmatig drinken is voor iedereen slecht maar voor jongeren in het bijzonder. Jongeren zijn eerder onder invloed, lopen meer kans op ongevallen, krijgen eerder black-outs en lopen meer risico op alcoholvergiftiging. Jongeren die vroeg beginnen met drinken hebben tevens een verhoogd risico op het ontwikkelen van een alcoholverslaving. Recent hersenonderzoek laat zien dat bij kinderen die jong beginnen met drinken en die veel drinken op jonge leeftijd, de hersenen zich minder ontwikkelen dan bij jongeren die geen alcohol drinken.

Deze feiten zouden de politiek in beweging moeten zetten. Op lokaal niveau is dit inderdaad aan de gang. Veel gemeenten zijn doordrongen van de problematiek en vragen om uitbreiding van hun bevoegdheden. Maar vreemd genoeg sneuvelen alle voorstellen die een effectief alcoholbeleid mogelijk maken in de Tweede Kamer. Minister Hoogervorst heeft het geprobeerd, maar de Kamer haalde de angels uit zijn voorstellen.

Nu zien we hetzelfde gebeuren met de voorstellen van Ter Horst. De Tweede Kamer liet nog dezelfde dag weten niets in de plannen van Ter Horst te zien. Eerst maar eens de bestaande wet- en regelgeving naleven is het argument.

Heeft de Tweede Kamer gelijk? Nee. De wetenschappelijke literatuur laat duidelijk zien dat hogere leeftijdsgrenzen én een goede naleving hiervan tot minder drinken, minder geweld en minder verkeersslachtoffers leidt. Hoe hoger de leeftijdsgrens des te minder de consumptie en de problemen veroorzaakt door alcohol.

Andere effectieve maatregelen zijn: het beperken van de beschikbaarheid, het verhogen van de prijs van alcohol en het strikt naleven van de wet- en regelgeving.

Blijkbaar is het in de Tweede Kamer nog niet doorgedrongen wat in de wetenschappelijke literatuur maar ook in de samenleving zelf wél duidelijk is: er is een streng en duidelijk alcoholbeleid nodig. Een opiniepeiling van TNS/NIPO laat zien dat driekwart van de Nederlanders (76 procent) Ter Horst steunt in haar voorstellen.

Zelfs jongeren zien het probleem en zijn niet massaal tegen – rond de zeventig procent van de 16- tot 19-jarigen heeft geen moeite met het verhogen van de leeftijdsgrenzen.

Het Trimbos-instituut ondersteunt de plannen van Ter Horst, ze passen binnen een beleid dat gunstig is voor de veiligheid en gezondheid van jongeren.

We moeten ook concluderen dat de Tweede Kamer keer op keer effectieve maatregelen tegenhoudt. Handhaving van een strikt alcoholbeleid is wel degelijk mogelijk, er zijn buitenlandse voorbeelden te over. Indien de horeca en supermarkten hulp nodig hebben om een effectief nalevingsbeleid te ontwikkelen, zijn hiervoor voldoende effectieve instrumenten beschikbaar. Allereerst is het van belang dat de Tweede Kamer beleidsmaatregelen ondersteunt die aantoonbaar leiden tot minder alcoholgebruik door jongeren.

Dr. J.A. Walburg, dr. L. Lemmers en drs. L. Bolier zijn werkzaam bij het Trimbos-instituut, het landelijke kennisinstituut voor geestelijke gezondheidszorg en verslavingszorg.