Liever vette honger dan overgewicht

Eten is een wereldwijde obsessie: van overgewicht en anorexia tot hongersnood.

Honger en overconsumptie staan vanavond centraal bij de VPRO in Vette honger.

Wat heb je liever? Honger of obesitas? Britta Hosman en Jorien van Nes, makers van het programma Vette honger presenteren die twee als schakels in dezelfde keten, maar ze worden het niet eens. „Honger is erger, verschrikkelijk”, zegt de een. Maar de ander heeft liever honger dan extreme zwaarlijvigheid, want „dat houdt nooit op”. „Lukt het zo iemand om af te vallen, dan is hij obees met anorexia.”

Ze wilden een programma maken over honger, „op het moralistische af”, zegt Hosman. „Honger is erg jaren tachtig”, vult Van Nes aan, „honger is nooit meer voorpaginanieuws.” Ze kwamen al spoedig uit op de relatie tussen honger en overconsumptie, „met obesitas als een vergaande consequentie”.

Behalve een gezelschap deskundigen met tegenstrijdige achtergronden en belangen, bevat Vette honger vertederende archiefbeelden waaruit blijkt dat overgewicht en zorg over de ongebreidelde westerse productie en consumptie al tientallen jaren een modieus onderwerp zijn.

Nieuw zijn de harde, apocalyptische uitspraken. Dit jaar sterven er meer mensen door te véél eten dan door te weinig, horen we. En: de volgende generatie zal de eerste zijn die zijn kinderen overleeft, want die eten zich dood. Ze eten ook anderen dood, trouwens.

Overvoeding van het westen zou wel eens samen kunnen hangen met de ondervoeding van de derde wereld. Dikzakken hier veroorzaken hongerlijders daar. Onze voedselproductie ontwricht hun traditionele landbouw, hun economie en hun milieu, onze gedumpte overschotten ontwrichten hun markt.

Hosman: „De ene groep is geobsedeerd door zijn overgewicht. De obsessie van de andere groep is: hoe krijg ik mijn buik vol. En een oplossing is niet in zicht.” Van Nes: „Als de koffie wordt bewerkt op de plek waar de bonen vandaan komen, wat moet een werknemer van Douwe Egberts dan?”

Hosman: „Eten zal duurder moeten worden. Nu betalen we niet wat het redelijkerwijs moet kosten en is het deel van ons budget dat we eraan besteden onevenredig klein. Als eten duurder is zal er evenwichtiger worden geproduceerd en wordt er allicht ook minder gegeten.’’

Van Nes: „Eten lijkt onschuldig maar het brengt veel teweeg. Als kind zocht ik al vriendinnetjes uit van wie ik wist dat ze thuis chips kregen, daar ging ik het liefst naartoe.”

Hosman: „In de reclame wordt de mensen het geluk in de maag gesplitst. Je móet eten is de boodschap, want eten is geluk. Pindakaas met hagelslag is normaal, ‘brood mee’ is raar want lunchen doe je gezellig in de kantine. En in de kantine neem je een kroket.” Van Nes: „Die Optimel-commercial is het slimst. Daarin verbouwen ze het verlangen om minder te eten tot een eetbaar product.”

Wordt er iemand gelukkig van eten? Nee, je wordt dik, te dik, en dat heeft nare consequenties, leert Vette honger. Van Nes: „Toen ik op Second Life mijn avatar dik had gemaakt, werd ik ogenblikkelijk minder aardig bejegend. En ik kreeg die avatar ook niet meer dun.”

De keerzijden van veel en weerzinwekkend vet zijn niks en onverdraaglijk vermagerd, wat voor Vette Honger aanleiding is voor klassieke beelden van hongerende mensen. Van Nes: „Ontwikkelingswerkers willen dat niet meer. Die zeggen, nee, géén Afrikaan met vliegen in zijn ogen.” Hosman: „Nou, dat beeld van dat stervende kind dat rechtop wordt gezet... dat vind ik ook bijna te erg.”

Het plaatsen van die hongerbeelden is een gevecht geweest. Niet te veel en met ruimte voor ironie, want het publiek moet niet worden verjaagd. Van Nes: „De televisie is zelf ook een snackbar, en daar serveren wij een ongebruikelijk gerecht.” Hosman: „Het eten vergaat je. Onze editor is er vegetarisch van geworden.”

VPRO Thema: Vette honger. Vanavond, Ned. 3. 20.30-22uur. Meer info op de website www.vpro.nl/vettehonger