Blije soldaat in Scheveningen

Het Rijksmuseum toont foto’s gemaakt door Duitse militairen in Nederland tijdens de bezetting.

Ze zijn gekocht via internet, daar is een driftige handel.

Lachende gezichten van soldaten. Een officier die op een terrasje zijn krant leest. Fotoalbums van soldaten tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn niet anders dan alle andere: drie foto’s op zwart papier geplakt, met zilveren sierletters erbij geschreven: ‘Am schönen Scheveninger Strand... im Januar 1942’.

Het Rijksmuseum in Amsterdam toont foto’s gemaakt door Duitse militairen in Nederland tijdens de bezetting. De meeste van deze ‘soldatenkiekjes’ (elf albums en ruim 200 losse foto’s) dateren uit de eerste oorlogsjaren. Vanaf 30 mei zal in het Rijksmuseum ook het door het fascisme geïnspireerde schilderij De nieuwe mens (1933) van Henry van de Velde te zien zijn. Het doek, dat in de werkkamer van NSB-leider Anton Mussert hing en na de oorlog verdween, dook in 2003 weer op en werd onlangs door het Rijksmuseum gekocht.

De foto’s en het werk van Van de Velde zijn een voorproefje van de collectie kunstwerken en historische objecten uit de 20ste eeuw, waaraan vanaf de verwachte heropening van het museum in 2010 een aantal zalen wordt gewijd. Woordvoerder Boris de Munnick: „Tot voor kort hadden we in het Rijksmuseum werken die de geschiedenis van Nederland tot 1940 lieten zien. Maar die geschiedenis loopt door. Een schilderij van Appel, een foto van Dijkstra kunnen we vanaf 2010 laten zien.”

„Wij willen een beetje af van het imago van een museum met alleen 17de eeuwse meesters”, zegt Jet Baruch van de afdeling Geschiedenis van het Rijksmuseum. „We hebben al jaren de grootste fotocollectie van Nederland en de geschiedenis van Nederland heeft bij ons altijd aandacht gekregen. Als museum wil je ook verhalen vertellen. Dat kan met zo’n tentoonstelling beter dan met losse schilderijen.” De foto’s en albums zijn gekocht op internet, waar volgens Baruch een driftige handel in dergelijke kiekjes bestaat.

De soldatenfoto’s zijn persoonlijk, soms zelfs opgewekt. Maar die verhalen zijn er ook, zij behoren ook tot de geschiedenis van Nederland. Jet Baruch vindt dan ook dat ook dat perspectief aandacht verdient. „De Duitsers hadden het naar hun zin in Nederland, ze zaten liever hier dan in Rusland. Dat laten deze foto’s mooi zien.”

De foto’s zijn te zien tot en met 12 juni in de Philipsvleugel van het Rijksmuseum. Informatie: www.rijksmuseum.nl