650.000 kilo overcapaciteit per dag

Nog voor de effecten van een nog maar kortgeleden doorgevoerde reorganisatie zichtbaar worden, sluit Stora Enso zijn papierfabriek in Overijssel. „Wij leven van het verschil tussen de prijs van pulp en papier. Dat wordt steeds kleiner.”

Toen de Vlaming Chris De Hollander enkele jaren geleden aantrad als algemeen directeur van de Berghuizer papierfabriek in Wapenveld, dacht hij dat hij voor ten minste tien jaar naar Nederland zou komen. Het werden er maar vier. Volgend jaar februari, als de magazijnen leeg zijn, mag hij als laatste de deur achter zich dichttrekken. Het Fins-Zweedse moederbedrijf Stora Enso, de grootste papierproducent van Europa, gaat de vestiging in Wapenveld sluiten. De eerste papiermachine is drie weken geleden uitgezet, de andere volgt in oktober.

De sluiting van de fabriek, die al 170 jaar langs het Apeldoorns kanaal staat, dreigde al een paar jaar. „Stora Enso meende dat de Berghuizer papierfabriek toch niet kon overleven. Wij zagen dat anders.” De Hollander greep in 2005 de laatste kans die hij van Stora Enso kreeg aan om te investeren en te reorganiseren: het aantal ploegendiensten werd gereduceerd, er werden banen geschrapt en de technische dienst werd uitbesteed. Tegelijkertijd werd 3 miljoen euro gestoken in de automatisering van de verpakkingslijn en de pulpaanvoer.

Maar het was niet genoeg, vond men op het hoofdkantoor in Helsinki. Stora Enso kampt net als andere papierbedrijven in Europa met overcapaciteit en zoekt naar manieren om in de productie te snijden. De Berghuizer papierfabriek, die al drie jaar met verlies draaide, bleef ondanks de maatregelen in de rode cijfers. De Hollander: „Ik had gehoopt dat we twee jaar langer open hadden mogen blijven om het volledige effect van de reorganisatie te kunnen laten zien. Ik denk namelijk dat we op termijn weer met een kleine winst hadden kunnen gaan draaien. Als dat niet was gelukt, dan had ik sluiting terecht gevonden, maar nu komt die te vroeg.”

Diverse factoren hebben een rol gespeeld bij het besluit om de Berghuizer, zoals de fabriek in de volksmond heet, te sluiten. Zoals de hele papiersector kampt de fabriek, waar papier voor printers en enveloppen wordt gemaakt, met torenhoge energie- en pulpprijzen, die hoger liggen dan de arbeidskosten. De vraag naar hout in landen als China en India is zo enorm gestegen dat het product duur is geworden. De Hollander: „Wij moeten leven van het verschil tussen de pulp- en de papierprijs en dat wordt steeds kleiner. Een papierfabriek in Scandinavië kan zijn eigen pulp maken uit een nabijgelegen bos en zo zelfs nettoleverancier van energie worden, maar dat gaat hier op de Veluwe niet.”

De oude papiermachines van de Berghuizer, die dateren uit 1956 en 1963 en samen 240.000 ton papier per jaar maken, kunnen evenmin concurreren wat betreft capaciteit, snelheid en breedte van het papier. Nieuwe machines zouden de fabriek kunnen redden, aldus De Hollander, maar dat vergt een investering van 0,5 tot 1 miljard euro. Een investering die Stora Enso liever elders pleegt, omdat Wapenveld ongunstig ligt ten opzichte van spoor-, water- en snelwegen. „Met nieuwe machines, die twee maal zoveel papier produceren, zouden we een logistiek monstrum worden. Nu al vertrekt er hier elke tien minuten een vrachtwagen, die dwars door het dorp moet. De fabriek is hier neergezet toen er 1.000 kilo papier per dag werd gemaakt. Nu is dat 650.000 kilo.”

Wat het allemaal extra lastig maakt, is dat de Berghuizer papierfabriek houtvezels gebruikt als grondstof en geen gerecycled papier. „Houtvezels leveren de beste kwaliteit papier, maar zijn duurder dan gerecycled papier. Uit oud papier zouden we echter zoveel ingrediënten moeten verwijderen voordat je er wit papier van kunt maken, dat het eindproduct duurder zou uitvallen”, aldus De Hollander, die het betreurt dat de thuisgebruiker zich zo weinig bewust is van de kwaliteit papier die hij voor zijn printer gebruikt. „Papier en printers worden steeds beter. Er is weinig onderscheid meer tussen de verschillende kwaliteiten papier. Het maakt de consument niet uit wat hij koopt, als het maar wit en A4 is.”

Een doorstart is niet mogelijk voor de Berghuizer, die werk biedt aan 360 mensen. Stora Enso wil capaciteit uit de markt halen en het bedrijf dus niet doorverkopen aan een concurrent. Bovendien heeft zich geen enkele gegadigde gemeld om het bedrijf over te nemen, aldus De Hollander. De machines worden eind dit jaar ontmanteld en Stora Enso hoopt de gebouwen en het terrein te verkopen aan een industriële partij. In de hoop dat die nieuwe werkgelegenheid naar Wapenveld brengt.

Rectificatie / Gerectificeerd

Het artikel 650.000 kilo overcapaciteit per dag (10 mei, pagina 19) plaatst de Berghuizer papierfabriek te Wapenveld in Overijssel. Wapenveld ligt in Gelderland.