Wat knort daar in je maag?

Levensvragen zijn tijdrovend; nrc.next richt zich op alledaagse mysteries.

Vandaag de vraag: wie of wat in de maag knort daar zo?

Het behoort tot de categorie genante klanken van het menselijk lichaam: het luide, borrelende geluid of gerammel vanuit je maagstreek. Waar komt dat geluid nu eigenlijk vandaan?

Om te beginnen: knorren en rammelen, dat is hetzelfde, volgens prof. dr. A.J.P.M Smout, maag-, darm- en leverarts in het Universitair Medisch Centrum in Utrecht. En knorren en rammelen, dat doe je voortdurend. Houd je oor maar eens tegen de buik van een ander en je hoort een aanhoudend, zacht gepruttel.

„Spieren in de darm- en maagwand trekken ongeveer om de anderhalf uur samen”, vertelt Smout. Dit verteerproces van eventuele voedselresten, door medici ook wel het migrerend motorisch complex genoemd, begint in de maag en eindigt in de dunne darm.

Volgens Smout bestaat dit complex uit drie fasen. De eerste fase is een fase van ‘stilte’ – op wat zacht gepruttel na dan. „Er vinden geen samentrekkingen plaats.”

In het tweede stadium komen de samentrekkingen al geleidelijk op gang, maar zijn ze nog „niet heftig”, aldus de arts.

In de laatste fase trekken de spieren met maximale sterkte samen. Drukmetingen hebben een kracht van 150 mm kwik uitgewezen. „Vergelijkbaar met de kracht van een behoorlijke bloeddruk”, zegt Smout. Deze heftige samentrekkingen kunnen zelfs licht pijnlijk zijn.

Klopt het dat het geknor en gerammel luider is als je een tijdje niets hebt gegeten? „Meestal wel”, zegt de arts. Een gevulde maag houdt zich relatief rustig. Een maag laat vooral van zich horen in „nuchtere toestand” of als hij „leeg” is.

In werkelijkheid is de maag nooit helemaal leeg, maar gevuld met lucht en vloeistoffen. Denk bijvoorbeeld aan speeksel en darm- en maagsappen.

Door samentrekkingen van de spieren in de maag- en darmwand, worden de sappen en lucht „richting uitgang weggeknepen”, verwoordt Smout netjes. „Het verplaatsen van de lucht en vloeistof maakt lawaai. Dat is het geluid dat je hoort als je een rammelende maag hebt.”

Is dat genante gerammel of geknor ook te voorkomen?

„Dan zou je voortdurend moeten eten”, denkt Smout. Maar het borrelende geluid, dat volgens de arts over het algemeen als onbeleefd wordt ervaren, is een normaal verschijnsel. „Je kunt er niets aan doen. Ieder gezond mens heeft er last van.”